Handleiding

Eendraadschema dicteren: hoe spreek je een elektrische installatie in met PlanElec?

In de PlanElec-studio dicteer je toestellen, kringen en maten aan de AI-assistent in het Nederlands, Frans, Duits of Engels. Je kijkt de herkende tekst na voor je hem verstuurt, elke wijziging doorloopt de AREI-zelfcontrole en maak je in één stap ongedaan.

Gepubliceerd op 12 oktober 2026 10 min

AuteurStephan Behm

Ja, in PlanElec dicteer je je elektrische installatie: in de studio tik je in de AI-assistent op de microfoon, spreek je Nederlands, Frans, Duits of Engels, en de herkende tekst komt in het invoerveld. De spraakherkenning kent Belgische vaktermen zoals AREI, XVB, eendraadschema of differentieel. Je leest de tekst, verbetert hem indien nodig en verstuurt hem pas daarna – er vertrekt niets automatisch. Daarna voert de PlanElec-assistent de opdracht uit in het projectmodel: toestellen in het grondplan, kringen en beveiligingen in de topologie, modules in de verdeelkast. Het eendraadschema volgt het kringmodel; je tekent het niet opnieuw. Na elke wijziging controleert de server het hele project met de AREI/RGIE-zelfcontrole, en elke wijziging maak je in één stap ongedaan. Je hebt een PlanElec-account nodig, een browser met microfoontoegang en een internetverbinding.

Een elektricien dicteert een planningsnotitie in een smartphone.

Hoe dicteer ik een eendraadschema in PlanElec?

„Eendraadschema dicteren” betekent in PlanElec: je beschrijft de installatie – ruimte, toestellen, maten, kringen, beveiliging – en PlanElec bouwt daaruit het model waaruit eendraadschema, situatieschema en verdeelkast ontstaan. Je dicteert dus geen lijnen, maar inhoud. Zo ga je te werk:

Open het project in de studio en toon het paneel Activiteit & assistent: via de botknop in de kopbalk (tooltip PlanElec-assistent openen), met ⌘J op de Mac of Ctrl+J op Windows en Linux. Op smalle schermen opent het paneel als sheet.
Zet de cursor en tik op Dicteren. De microfoonknop Dicteren staat rechts in de invoerbalk. De eerste keer vraagt je browser toestemming voor de microfoon.
Spreek. Niveaubalkjes en een tijdsaanduiding tonen Opname loopt. Eén opname duurt maximaal twee minuten; tien seconden voor het einde kondigt de tijdsaanduiding de automatische stop aan.
Kies Opname gebruiken (vinkje) of druk op Enter. Na een kort Wordt uitgeschreven … staat de herkende tekst op de plaats van de cursor.
Kijk de tekst na en verstuur. Verbeter een verkeerd verstaan woord meteen in het veld en verstuur met Bericht verzenden of Enter.

Opname verwerpen (X) of Esc stopt de opname zonder tekst. Tijdens de opname is het invoerveld alleen-lezen en is verzenden geblokkeerd – een halve zin vertrekt dus nooit per ongeluk. Je kunt meerdere keren na elkaar in hetzelfde bericht dicteren en ertussen typen; elke nieuwe tekst komt op de cursorpositie.

Welke zinnen begrijpt de assistent – en wat gebeurt ermee?

Dicteren is een invoerweg voor de PlanElec-assistent. Alles wat je hem kunt typen, kun je hem ook zeggen. De tabel toont typische zinnen tijdens een opmeting en het resultaat in het project.

Ingesproken zin	Wat de assistent doet	Waar je het ziet
„Gang, noordmuur: drie stopcontacten, 30 centimeter boven de afgewerkte vloer, eerste op 45 centimeter van de linkerhoek, asafstand 71 millimeter.”	Plaatst één raam met drie stopcontacten; de assen liggen op 0,45 m, 0,521 m en 0,592 m.	Grondplan en situatieschema
„Voeg in de keuken een eigen kring voor het fornuis toe met beveiliging.”	Maakt kring en beveiligingstoestel aan in de topologie.	Eendraadschema
„Toon me het automatische installatievoorstel voor de hoofdverdeler.”	Berekent verbruikers, kringen, beveiligingen en plaatsing in de verdeler – zonder iets te wijzigen.	Antwoord in het gesprek
„Neem dat voorstel over.”	Neemt precies het nagekeken voorstel over; bestaande kringen en plaatsingen blijven.	Eendraadschema en verdeelkast
„Schakel de spots in de gang met de twee schakelaars aan de deuren.”	Vormt de schakelketen tussen schakelaars en armaturen.	Grondplan en eendraadschema
„Leg voor alle kabels zonder tracé een kabelweg aan.”	Legt ontbrekende kabelwegen langs de muren; bestaande tracés blijven ongemoeid.	Situatieschema
„Verdeel de kringen over de verdeelkast en balanceer de fasen.”	Plaatst modules op DIN-rails en verdeelt de belasting over de fasen.	Verdeelkast
„Welke controlebevindingen staan nog open?”	Leest de bevindingen van de zelfcontrole en legt oorzaak en betrokken elementen uit.	Antwoord in het gesprek

Maten mag je zeggen zoals je ze op de werf denkt: centimeters en millimeters zet de assistent zelf om naar meter, de exacte positie berekent PlanElec uit de muurgeometrie. „Noordmuur” is de muur die vanuit de ruimte naar het noorden kijkt; zonder ingestelde noordrichting geldt de bovenkant van het plan als noorden, en het resultaat meldt dat. Hoe hoek, afstand en hoogte precies worden gelezen, staat in het helpartikel Activiteit en assistent in de studio.

In welke talen kan ik dicteren?

In alle vier de talen van PlanElec: Nederlands, Frans, Duits en Engels. De spraakherkenning werkt in de taal van je interface. Wil je in het Frans dicteren, dan zet je de interface op Frans; antwoorden, actiekaarten en statusmeldingen verschijnen dan ook in het Frans.

Dat is handig in tweetalige teams en op werven in Brussel of aan de taalgrens: elke collega dicteert in zijn eigen taal in hetzelfde project. Ook Duitstalige installateurs uit Oost-België krijgen interface, assistent en vakwoordenschat volledig in het Duits, met Belgische begrippen zoals AREI.

Herkent het dictaat vaktermen zoals XVB, differentieel of eendraadschema?

Ja. PlanElec geeft bij elke opname een vakwoordenschat mee aan de spraakherkenning, die deze termen bij voorkeur herkent – tot 50 begrippen per taal. Afkortingen en kabeltypes gelden in alle talen, de vakwoorden worden per taal apart bijgehouden:

Taal	Uittreksel uit de vakwoordenschat
Alle talen	AREI, RGIE, XVB, EXVB, XFVB, VOB, VTMB, KNX, PV, MPPT, EAN, TT, TN-S
Nederlands	eendraadschema, situatieschema, differentieel, automaat, zekeringkast, verdeelkast, dubbel stopcontact, lichtpunt, wisselschakelaar, kruisschakelaar, aftakdoos, aardingslus, equipotentiaal, laadpaal, omvormer, keuring, afgewerkte vloer, asafstand
Frans	schéma unifilaire, plan de position, différentiel, disjoncteur, tableau électrique, point lumineux, va-et-vient, boîte de dérivation, borne de recharge, onduleur, contrôle RGIE, sol fini, entraxe
Duits	Eindrahtschema, Fehlerstromschalter, Leitungsschutzschalter, Unterverteilung, Wechselschalter, Kreuzschalter, Abzweigdose, Potentialausgleich, Wallbox, Wechselrichter, Fertigfußboden, Achsabstand
Engels	single-line diagram, situation plan, residual current, circuit breaker, distribution board, two-way switch, intermediate switch, junction box, charging station, inverter, finished floor, centre distance

Een vakwoordenschat verhoogt de trefkans, maar garandeert ze niet. Daarom staat de tekst eerst in het veld: schrijft de herkenning „XVB” als „X V B”, dan verbeter je dat met twee toetsaanslagen.

Wat gebeurt er voor mijn project verandert?

Tussen je zin en de wijziging in het project liggen tot drie controlepunten:

De tekst. Gedicteerde tekst wordt nooit automatisch verstuurd. Pas Bericht verzenden maakt van de tekst een opdracht.
Het voorbeeld op vraag. Twijfel je over een maat, zeg dan „toon me dat eerst als voorbeeld”: voor een rij dozen op een muur geeft de assistent een leesbare samenvatting zonder iets te plaatsen. Voor kringen berekent het automatische installatievoorstel per verdeler verbruikers, kringen, beveiligingen en plaatsing, eveneens zonder wijziging. Later wordt precies dat voorstel overgenomen; is het project intussen gewijzigd, dan vervalt het en moet het opnieuw berekend worden.
De bevestiging bij grote impact. Eenduidige, omkeerbare wijzigingen – een stopcontact plaatsen, een kring aanmaken, een kabelweg leggen – lopen na het versturen meteen. Acties met meer impact, zoals ruimtes verwijderen, kringen verwijderen, muren wijzigen of netvorm en aarding aanpassen, legt de assistent je voor met Bevestiging vereist. Je kiest Bevestigen en uitvoeren of Weigeren en uitvoering annuleren. De bevestiging geldt voor precies die actie met precies die waarden.

Klopt een gegeven niet – de positie valt in een deur, er zit al een doos op die plek, de hoogte ligt boven de plafondhoogte – dan plaatst de assistent niets en zegt hij waarom. Er wordt niets stilzwijgend verschoven. En elke uitgevoerde wijziging maak je op de actiekaart ongedaan met Ongedaan maken.

Kan ik hele projectwijzigingen in één zin dicteren?

Ja. De PlanElec-assistent werkt met meer dan 100 planningsopdrachten in het volledige projectmodel: grondplan, ruimtes, toestellen, kringen, schakelketens, kabels, verdeelkast, automatisering en KNX, PV-strings en lichtsturing. Naast losse opdrachten roept hij de automatische planning van PlanElec aan – standaarduitrusting van de ruimtes, kringtoewijzing, kabelwegen voor alle open kabels, invulling van de verdeelkast en fasebalancering.

Een zin als „Maak een standaardinstallatie voor dit project, leg daarna alle kabelwegen en verdeel de kringen over de verdeelkast” zet daarom een reeks acties in gang. Elke uitgevoerde actie verschijnt als eigen kaart met status en opdrachtgever en blijft afzonderlijk omkeerbaar. Voor de assistent iets wijzigt, leest hij projectstructuur, controlebevindingen en toestellencatalogus – hij plant met de stand die je op dat moment voor je hebt. Hij werkt met jouw projectrechten: wie alleen mag lezen, wijzigt ook via dicteren niets. Projecten verwijderen hoort niet bij zijn opdrachten.

Wat de assistent verder kan, hoe hij vakvragen met bronnen beantwoordt en hoe het team zijn wijzigingen ziet, lees je in AI-assistent voor elektrische planning.

Wordt na het dictaat de AREI-zelfcontrole uitgevoerd?

Ja – na elke wijziging die de assistent uitvoert op basis van je gedicteerde opdracht. De server controleert dan het hele project met dezelfde AREI/RGIE-zelfcontrole die ook het controleverslag gebruikt. Een actie geldt pas als afgerond wanneer die controle gelopen heeft. Op de actiekaart zie je Uitgevoerd en gecontroleerd en Controle: … opgelost, … nieuw, … resterend. Zo weet je nog op de werf of de nieuwe kring een beveiliging of een doorsnede raakt – niet pas bij de export.

Het dictaat zelf wijzigt niets: zolang de tekst alleen in het invoerveld staat, blijft het project ongewijzigd. Welke regels de zelfcontrole dekt en waar haar grenzen liggen, staat in de gids Wat controleert de AREI-zelfcontrole van PlanElec?

De zelfcontrole beoordeelt de ondersteunde regels op basis van jouw invoer. Metingen en omstandigheden ter plaatse horen bij de gelijkvormigheidscontrole voor de ingebruikname, die een erkend organisme ter plaatse uitvoert; ze omvat administratieve en visuele controles, controles door beproeving en controles door meting (AREI, afdeling 6.4.1). Geen meting, geen keuring: de controle blijft bij het erkende keuringsorganisme.

Werkt dicteren op tablet en gsm op de werf?

Ja, zolang de browser microfoonopnames ondersteunt. PlanElec draait in de browser zonder installatie en is te installeren als web-app; op tablet en gsm past de interface zich aan. De knop Dicteren verschijnt alleen als de browser kan opnemen. Opnames uit Safari en uit Chromium- of Firefox-browsers zet PlanElec al op het toestel om naar hetzelfde formaat, zodat ze allemaal gelijk verwerkt worden. Voor de microfoon vraagt PlanElec echo- en ruisonderdrukking en automatische niveauregeling aan.

Twee dingen plan je mee op de werf:

Internetverbinding. De opname gaat via de PlanElec-server naar de herkenning. Zonder verbinding geen dictaat. Geopende projecten kun je als pilot offline verder bewerken; dicteren en de assistent gebruik je weer zodra je online bent. Details in de gids PlanElec offline gebruiken.
Toestemming voor de microfoon. Is de microfoon geblokkeerd, dan verschijnt er een melding onder het invoerveld. Sta de toegang dan toe in de site-instellingen van je browser.

Waar gaan mijn spraakgegevens naartoe?

Na Opname gebruiken stuurt je browser de opname naar PlanElec. PlanElec stuurt ze via de AI-dienst OpenRouter door naar het spraakherkenningsmodel Scribe van ElevenLabs en krijgt alleen de herkende tekst terug. De aanvraag vereist aanbieders die de gegevens niet bewaren en er niet mee trainen.

PlanElec bewaart noch de opname, noch de tekst ervan. Bewaard wordt pas de opdracht die je verstuurt – als deel van het gespreksverloop, zodat jij en je team wijzigingen kunnen nagaan. In het werkingslogboek staat per opname één regel met taal, duur en status, zonder inhoud, gebruikers- of project-ID. Verworpen opnames verlaten je toestel niet.

De transcriptie telt mee voor je AI-tegoed, zoals alle AI-functies. Volstaat het niet voor een opname, dan meldt een tekst onder het invoerveld dat. Tijdens de Early Access is PlanElec, inclusief de assistent, gratis.

Van opmeting tot pdf-dossier: hoe ziet een verloop eruit?

Zo gebruikt een elektrotechnisch bedrijf het dictaat bij een renovatie, van het eerste bezoek tot de documenten voor de keuring:

Grondplan voorbereiden (kantoor). Het plan van de architect importeren als PDF, DXF of afbeelding, het AI-voorstel met muren, ruimtes en openingen nakijken en overnemen. Hoe dat gaat, lees je in Grondplan herkennen uit PDF, scan of Trikker-export.
Project openen op de werf. Op tablet of gsm, met verbinding, en Activiteit & assistent tonen.
Ruimte per ruimte dicteren. Per ruimte één zin met muur, afstand, hoogte en toestel. Tekst nakijken, versturen.
Actiekaarten controleren. Uitgevoerd en gecontroleerd en het controleresultaat lezen. Klopt iets niet: Ongedaan maken en opnieuw dicteren.
Kringen vastleggen. „Toon me het automatische installatievoorstel voor de hoofdverdeler”, voorstel nakijken, laten overnemen. Het eendraadschema volgt het kringmodel.
Afwerking op kantoor. Open bevindingen wegwerken, ontbrekende gegevens zoals kabellengtes aanvullen, verdeelkast invullen – via dictaat, toetsenbord of muis.
Documenten exporteren. In de modus Export eendraadschema, situatieschema en zelfcontroleverslag als pdf met jouw installateursgegevens maken, desgewenst als samengesteld dossier. Meer daarover in Documenten exporteren.

De eendraadschema’s en situatieplannen stelt de verantwoordelijke van de uitvoering van het werk op; bij conformiteit ondertekenen hij en het erkend organisme ze (AREI, onderafdeling 3.1.2.1 a). PlanElec levert je de basis, de verantwoordelijkheid voor de inhoud blijft bij jou. Hoe een eendraadschema inhoudelijk opgebouwd moet zijn, lees je in Eendraadschema maken.

Dicteren, typen of tekenen: wat past wanneer?

Alle drie de wegen schrijven in hetzelfde projectmodel. Je wisselt naargelang de situatie.

Invoerweg	Sterk bij	Let op
Dicteren	Opmeting, handen vol, langere beschrijvingen met maten in één zin	Verbinding en microfoon nodig, maximaal twee minuten per opname
Typen	Kantoor, gerichte correcties, opdrachten met benamingen die je exact wilt schrijven	Zelfde assistent, zelfde controle, zelfde stappen ongedaan maken
Tekenen	Symbolen rechtstreeks plaatsen, positie fijn bijstellen, visuele controle	Bij geopende projecten ook offline, als pilot

Wat zijn de grenzen van het dictaat?

Tekst na de stop, niet live. De herkenning verwerkt de volledige opname; de tekst verschijnt na het gebruiken van de opname.
Twee minuten per opname. Langere opdrachten dicteer je in meerdere opnames in hetzelfde bericht.
Taal van de interface. Meerdere talen door elkaar in één opname zijn niet voorzien.
Veel opnames op korte tijd remt PlanElec af; na een ogenblik gaat het verder.
Rijen dozen op een muur: maximaal vijf dozen in één raam met een vaste asafstand van 71 mm; drukknoppen plaatst de assistent afzonderlijk.
Geen vervanging van meting en keuring. De zelfcontrole beoordeelt de ondersteunde regels op basis van de ingevoerde gegevens; de gelijkvormigheidscontrole doet het erkend organisme ter plaatse (AREI, afdeling 6.4.1).