Eendraadschema maken in België: stap-voor-stap AREI-gids
Zo maak en teken je een controleerbaar eendraadschema volgens het AREI: verplichte gegevens, symbolen uit tabel 2.23, een voorbeeld, zonnepanelen, kringreferenties en pdf-export met PlanElec.
Een eendraadschema maak je in vier stappen: verbruikers per ruimte opnemen, beveiligingen en kringen vastleggen, de topologie met eenduidige referenties controleren en het schema samen met het situatieplan als pdf uitvoeren. Het AREI legt inhoud en codering vast in afdeling 3.1.2; de symbolen staan in tabel 2.23. In PlanElec Pro ontstaat het schema rechtstreeks uit je projectmodel: jij vult de technische gegevens aan en controleert het resultaat. Voor alleen een tekening van je eigen installatie of een kleine tekenopdracht begin je in Sketch; voor verdeelkast en zelfcontroleverslag neemt het bedrijf de tekening over in Pro.

Wil je eerst een voorbeeld zien? Open het fictieve pdf-dossier. Het toont de echte exportopbouw met voorbeeldgegevens; voor je eigen installatie vul je de werkelijke gegevens in.
Wat is een eendraadschema?
Een eendraadschema (Frans: schéma unifilaire, Duits: Eindrahtschema) is een vereenvoudigd elektrisch schema dat de structuur van je volledige installatie met genormaliseerde symbolen toont. Een bedradingsschema tekent elke geleider apart; het eendraadschema stelt elke kring voor met één lijn en vermeldt aantal geleiders, doorsnede en beveiliging als opschrift.
Voor elke nieuwe huishoudelijke installatie en voor elke belangrijke wijziging of uitbreiding maakt de verantwoordelijke voor de uitvoering een eendraadschema en een situatieplan (AREI 3.1.2.1 a). Voor bestaande installaties en niet-belangrijke wijzigingen gelden eigen, beperktere regels. Het erkend organisme beoordeelt bij de keuring het concrete dossier en de uitgevoerde installatie.
Waarvoor heb je het eendraadschema nodig?
| Doel | Wat het schema doet |
|---|---|
| Keuring | verplicht document voor nieuwe installaties en belangrijke wijzigingen of uitbreidingen (3.1.2.1 a); bij conformiteit ondertekenen de verantwoordelijke en het erkend organisme schema en plan |
| Veiligheidsoverzicht | toont alle beveiligingen en hun volgorde van voedingspunt tot verbruiker |
| Onderhoud en foutzoeken | elke vakman vindt kringen en onderdelen terug via letter en nummer |
| Latere wijzigingen | basis om uitbreidingen te plannen en te documenteren |
| Verkoop van een wooneenheid | schema en plan horen bij het dossier dat je aan de koper overhandigt (9.1.2); ontbreken ze bij het controlebezoek bij verkoop van een oude installatie (vóór 1981), dan maakt het erkend organisme alleen een summiere beschrijving en schets en noteert het ontbreken als inbreuk (8.4.2.2 d) |
Belangrijk: de documenten tonen de actuele toestand en liggen ter plaatse klaar (3.1.2.1 d). Bij een niet-belangrijke wijziging volstaat een gedateerde en ondertekende korte beschrijving in plaats van een nieuw schema; het situatieplan werk je wel bij.
Symbolen voor het eendraadschema: wat AREI-tabel 2.23 omvat
Tabel 2.23 in hoofdstuk 2.13 is de officiële, niet-limitatieve symbolenlijst voor eendraadschema en situatieplan. Staat een symbool er niet in, dan gebruik je een ander ondubbelzinnig teken en verklaar je het in de legende (3.1.2.1 a). De tabel is in groepen ingedeeld:
| Groep | Voorbeelden uit tabel 2.23 |
|---|---|
| A. Algemeen | gelijkstroom, wisselstroom, eenfasige en driefasige wisselstroom |
| B. Schakelapparatuur | verdeelbord, verbindings- en aftakdoos, aftakkast, aardingsonderbreker |
| C. Leidingen | aantal geleiders en plaatsingswijze (ingebouwd, zichtbaar, in buis, ondergronds), bv. XVB-Cca met drie geleiders van 2,5 mm² zichtbaar op de wand |
| D. Beveiligingen | smeltzekering (bv. 16 A gG), automaat met aanduiding van de ontkoppelaars M, O en Δ, differentieelschakelaar (voorbeeld 300 mA, type A, 40 A), aarding |
| E. Schakelaars | schakelaar, serie-, wissel- en kruisschakelaar, dimmer, drukknop, tijdschakelaar, teleruptor, thermostaat, bewegingssensor |
| F. Stopcontacten | contactdoos (stopcontact), meervoudige contactdoos, dichte contactdoos, contactdoos met randaarde, met kinderbescherming, datacontactdoos |
| G. Verbruikstoestellen | lichtpunt, wandlicht, fornuis en kookplaat, wasmachine, droogkast, vaatwasser, boiler, motor, laadpaal, kWh-meter |
| H. Bronnen | transformator, zonnecel, omvormer, DC/DC-omzetter |
| J. Domotica | sturingseenheid met basissymbool en type sturing (drukknop, draadloos, geprogrammeerd, sensor) |
Een apart symbool voor overspanningsbeveiliging of equipotentiale verbinding staat niet in de tabel. Zulke onderdelen teken je met een ondubbelzinnig teken dat je in de legende verklaart. Het volledige overzicht vind je in AREI-symbolen voor het eendraadschema, de schakelaartypes in Wissel- en kruisschakelaar in het eendraadschema.
Eendraadschema tekenen: stap voor stap met PlanElec
De volgende stappen beschrijven PlanElec Pro, waarin schema en situatieplan uit één gedeeld projectmodel ontstaan. Teken je het schema voor je eigen woning zelf, dan kun je ook meteen beginnen in PlanElec Sketch: gratis in de browser en zonder account. Daar teken je eendraadschema en situatieplan zelf, de kringletters worden doorlopend toegekend en je exporteert beide als pdf. De technische regels uit stap 2 gelden in beide gevallen.
Stap 1: de installatie opnemen
- Open PlanElec Pro en maak een nieuw project aan.
- Maak de ruimtes van je gebouw aan: woonkamer, keuken, slaapkamers, badkamer, technische ruimte.
- Plaats per ruimte de elektrische punten:
- stopcontacten (enkel, meervoudig, dicht)
- lichtpunten en hun schakelaars
- vast aangesloten toestellen zoals oven, kookplaat of boiler
- aparte kringen voor laadpaal, warmtepomp of zonnepanelen
Heb je al een plan als pdf of scan, dan herkent PlanElec daarin muren, ruimtes en ondersteunde toestelsymbolen als bewerkbaar voorstel. De PlanElec-assistent geef je opdrachten in je eigen woorden, bijvoorbeeld "Plaats drie stopcontacten in de keuken".
Stap 2: beveiligingen vastleggen
PlanElec stelt kringen en beveiligingen voor als vertrekpunt. De minimale AREI-regels voor huishoudelijke installaties staan vooral in de onderafdelingen 5.3.5.1 b (hoofdschakelaar) en 4.2.4.3 b (differentieelbeveiliging):
| Beveiliging | Regel volgens het AREI |
|---|---|
| Algemene lastscheidingsschakelaar | op het hoofdbord; onderbreekt alle lijngeleiders en eventueel de nulgeleider gelijktijdig; minstens 40 A |
| Differentieel aan het voedingspunt | minstens één differentieelschakelaar van hoogstens 300 mA (minstens type A, minstens 40 A); die verzorgt bovendien de scheidingsfunctie |
| Bijkomend differentieel (≤ 30 mA) | verplicht voor stopcontacten (behalve voor vaste toestellen), verlichting, ruimtes met bad of douche en wasmachine, droogkast en vaatwasser; hoogstens acht eindkringen per toestel |
| Automaat of smeltzekering | afgestemd op doorsnede, plaatsingswijze en belasting van de kring |
| Overspanningsbeveiliging | als je installatie dat vereist |
Toets elk voorstel aan de werkelijk geplaatste toestellen, hun technische gegevens en de volledige dimensionering van de kring. Type, waarde en coördinatie van de differentieelschakelaars leg je vast voor de concrete beveiligingsketen.
Stap 3: de topologie controleren
In Installatie maakt Installatie automatisch aanvullen uit de geplaatste verbruikers een voorstel met kringen en beveiligingen; met Voorstel toepassen komt het in je project.
- Kringen worden per functie gegroepeerd: verlichting, stopcontacten, aparte kringen.
- Elke kring krijgt een letter, elk punt een volgnummer (bv. C1, D1).
- De hiërarchie van voedingspunt tot laatste verbruiker is zichtbaar.
- Kabeltype en doorsnede staan bij elke kring.
Stap 4: schema afleiden en exporteren
PlanElec bouwt het eendraadschema op uit de ingevoerde kringen, beveiligingen, kabels en verbruikers:
- Leesbare opbouw — van verdeelbord via kringen tot verbruikers
- Symbolencatalogus — elektrische symbolen voor de Belgische planningscontext
- Automatische labels — kringreferenties, kabeltypes en beveiligingswaarden
- Pdf-export — eendraadschema en situatieplan uit dezelfde opgeslagen projectstand

Van opmeting naar één gedeelde referentie
Voor een elektrotechnisch bedrijf begint het schema bij de opmeting, niet bij het tekenen. Noteer per werkelijk punt minstens ruimte, functie, kring en volgnummer. Vul kabelgegevens en kenmerken van beveiligingen aan zodra je ze kent. Wat nog ontbreekt, blijft in het project zichtbaar als open controlepunt tot je het vóór de export aanvult of bevestigt.
In de installatieweergave verbind je deze gegevens tot een elektrisch pad. Een bestaand toestel uit het grondplan wijs je aan een kring toe; een tweede verbruiker aanmaken is niet nodig. Daarna lees je dezelfde projectgegevens in het eendraadschema en het situatieplan.

| Opmeting ter plaatse | Elektrische toewijzing | Weergave in het eendraadschema | Controle in het situatieplan |
|---|---|---|---|
| Toestel en ruimte, bijvoorbeeld een stopcontact in de leefruimte | bestaand toestel uit het grondplan aan de juiste kring toewijzen | passend catalogussymbool op de kringtak | dezelfde kringletter en hetzelfde volgnummer op het punt |
| Kring en voorgeschakelde beveiliging | voedingspad tot aan de verdeling volgen | beveiliging, tak en verbruiker in volgorde | punt blijft op zijn werkelijke plaats en verwijst naar dezelfde kring |
| Kabeltype, doorsnede, aantal geleiders en plaatsingswijze | gegevens van het betrokken kabeldeel controleren | kabelinformatie bij het deel | bij een gewijzigd deel het ruimtelijke traject apart controleren |
| Versie, datum en open controlepunten | opgeslagen projectstand vóór export nakijken | titelblok, referenties en zichtbare waarschuwingen | plan en schema als één documentstand lezen |
De volledige werkwijze met echte productweergaven staat in de installatiehandleiding over toewijzing, onderverdelers en schema. De volgende beelden tonen twee andere perspectieven van hetzelfde fictieve project; de benamingen zijn voorbeeldwaarden.


Voorbeeld van een eendraadschema als pdf
Het voorbeelddossier uit PlanElec Pro bevat een eendraadschema uit een fictief project, samen met het situatieplan en de andere documenten van de export. Gebruik het om de documentopbouw, kringreferenties en de samenhang met het situatieplan te begrijpen. In je eigen project komen alle gegevens uit de werkelijke installatie. Hoe een zelf in PlanElec Sketch getekend eendraadschema er als pdf uitziet, toont het Sketch-voorbeeld.
Veelgemaakte fouten vermijden
1. Onvolledige kringen
Elke verbruiker moet via een sluitende keten van beveiligingen terug te volgen zijn tot het voedingspunt. Laat geen "zwevende" verbindingen staan.
2. Verkeerde symbolen
Gebruik de symbolen uit tabel 2.23. Typische fouten zijn oude DIN-symbolen of eigen notaties zonder legende. De PlanElec-catalogus zorgt voor een consistente weergave; voor de technische inhoud staat de opsteller in.
3. Ontbrekende gegevens
Elke kring heeft nodig:
- kringletter en nummers van de punten
- kabeltype, aantal geleiders en doorsnede (bv. XVB 3G2,5) en plaatsingswijze
- nominale waarde van de beveiliging (bv. 16 A of 20 A); tabelwaarden zijn bovengrenzen, de kabeldimensionering controleer je volledig
- aantal en soort verbruikers
4. Verouderd schema
Na elke wijziging aan de installatie werk je het eendraadschema bij of voeg je bij een niet-belangrijke wijziging de korte beschrijving toe. Het erkend organisme ondertekent schema en plan alleen als het de conformiteit van de uitgevoerde installatie vaststelt (3.1.2.1 a).
Tips voor een overzichtelijk schema
- Overzichtelijk houden — geen onnodige kruisingen, geen overlappende labels
- Consequent noteren — overal dezelfde notatiestijl
- Alle kringen opnemen — ook deurbel en tuinverlichting
- Versie en datum vermelden — elk document draagt nummer, versie en versiedatum (3.1.2)
- Verplichte gegevens invullen — adres van de installatie en naam, hoedanigheid en eventueel btw-nummer van de verantwoordelijke
Verplichte gegevens systematisch controleren
Onderafdeling 3.1.2.2 a vraagt voor een huishoudelijk eendraadschema minstens: kenmerken van de leidingen (type, doorsnede, aantal geleiders), plaatsingswijze, type en kenmerken van differentieel- en overstroombeveiligingen, schakelaars, verbindings- en aftakdozen, stopcontacten, lichtpunten, vaste machines en toestellen en bronnen zoals zonnecel, omvormer of batterij. Volgens 3.1.2.1 a komen daar spanning en stroomsoort, het adres van de installatie en de gegevens van de verantwoordelijke bij.
Een hoofdletter duidt de elementaire kring aan. Lichtpunten, stopcontacten en sturingseenheden krijgen een nummer in de volgorde waarin ze in de kring voorkomen, vertrekkend vanaf de voorgeschakelde overstroombeveiliging. Het situatieplan neemt letter en nummer over. Een schakelaar draagt de letter van zijn kring en het nummer van het lichtpunt of toestel dat hij bedient. Die gedeelde sleutel maakt beide plannen samen leesbaar.
Volg elke elektrische keten
Start bij de voeding en volg elke tak tot de laatste verbruiker. Vraag bij elke overgang: bestaat het toestel echt, is de functie duidelijk, is de kabel volledig beschreven en klopt de referentie op het situatieplan? Verbindings- en aftakdozen controleer je extra grondig; een vlakke rij symbolen geeft geen echte vertakking weer.
Bij meerdere bronnen blijven net, PV-omvormer en andere gemodelleerde voedingen als afzonderlijke paden leesbaar. Voor PV toont PlanElec strings per MPPT, DC-beveiliging en gedocumenteerde kabeldelen gestructureerd; onbekende of niet-toegewezen gegevens blijven als lacune zichtbaar.
Eendraadschema met zonnepanelen: wat moet erop?
Zonnepanelen staan als bron op het eendraadschema: onderafdeling 3.1.2.2 a noemt bronnen zoals fotovoltaïsch paneel, omvormer en batterij uitdrukkelijk bij de minimale inhoud, en het situatieplan duidt hun plaats aan (onderafdeling 3.1.2.3 a). Symbolen voor fotovoltaïsch paneel en omvormer staan in groep H van tabel 2.23; de kenmerken van de bronnen zet je op het schema of houd je ter beschikking in het dossier (opmerking bij groep H). Voor huishoudelijke PV-installaties op laagspanning tot 10 kVA gelden bovendien de aanvullende eisen van hoofdstuk 7.112.
| Wat | Waar | Vindplaats |
|---|---|---|
| Panelen, omvormer en eventuele batterij als bron | eendraadschema | 3.1.2.2 a |
| Plaats van panelen, omvormer en batterij | situatieplan | 3.1.2.3 a |
| Gebruiksaanwijzing, veiligheidsvoorschriften en technische referenties (merk, model, vermogen) | dossier van de installatie | 9.1.2 |
| Markering van gelijkstroom- en actieve wisselstroomgeleiders | installatie | 7.112.2 |
| Waarschuwingsborden met „Niet onderbreken bij belasting” en „Elektrische installatie altijd onder spanning” | installatie | 7.112.2 |
| Aantal en nominaal vermogen van de panelen; aantal, type, serienummer en maximaal AC-vermogen van de omvormer(s) | keuringsverslag | 7.112.4 |
Hoe je strings, DC-beveiliging en omvormer concreet uitwerkt, lees je in Zonnepanelen op het eendraadschema. Combineer je PV met een laadpaal, kijk dan in Zonnepanelen en laadpaal combineren op het eendraadschema; de ruimtelijke kant staat in Zonnepanelen op het situatieplan.
Bestaande installatie en wijzigingen
Bij belangrijke wijzigingen of uitbreidingen van een huishoudelijke installatie maak of actualiseer je eendraadschema en situatieplan. Bij een niet-belangrijke wijziging volstaat voor het schema een korte beschrijving met naam, hoedanigheid en adres van de verantwoordelijke, gedateerd en ondertekend; op het situatieplan toon je de wijziging wel (3.1.2.1 a). Delen waarvan de aanleg vóór 1 oktober 1981 begon, duid je op het schema aan met de vermelding "oude installatie". Deel 8 bevat gerichte afwijkingen voor bestaande delen, geen algemene vrijstelling van documentatie of veiligheid.
Lees ook: Een eendraadschema van een bestaande installatie opmaken.
Technisch juist vóór grafisch mooi
Een nette lijnvoering maakt het schema leesbaar, maar bewijst geen dimensionering. Doorsnede en beveiliging hangen af van plaatsingswijze, toelaatbare stroom, bundeling, temperatuur, spanningsval, kortsluitvoorwaarden en uitschakeling. Hetzelfde geldt voor het type differentieel, selectiviteit, overspanningsbeveiliging en voorschriften van de fabrikant. Een eigen symbool gebruik je alleen als het ondubbelzinnig is en in de legende staat; tabel 2.23 blijft de officiële basis.
Voorbeeld van een volledige kring
"Keuken" alleen is geen label. Een bruikbare registratie noemt kring B, de voorgeschakelde beveiliging, de toewijzing aan het differentieel, kabeltype, aantal geleiders, doorsnede, plaatsingswijze en de genummerde verbruikers B1 tot B6. Een vast aangesloten kookplaat duid je aan als eigen toestel, los van de gewone stopcontacten. Een bestaande aftakdoos staat op haar echte plaats in de topologie.
Zo worden fouten vindbaar. Ontbreekt B4 op het situatieplan, dan is het plan onvolledig of bevat het schema een verbruiker te veel. Veranderen doorsnede of type na een doos, dan beschrijf je dat deel afzonderlijk; één standaardkabel voor de hele tak zou fout zijn.
Vrijgavecontrole per blad
Lees de pdf op echte uitvoergrootte. Controleer titelblok, bladnummer, versie, datum, adres, verantwoordelijke, spanning en stroomsoort. Kijk daarna of lijnen of labels afgesneden zijn, symbolen overlappen en de legende alle eigen tekens verklaart. Bij meerdere bladen blijven de vervolgaansluitingen herkenbaar.
Neem steekproeven van verdeelbord tot toestel en terug: een verlichtingskring met schakelaar, een vaste zware verbruiker en een bron zoals PV. Open of niet-toegewezen gegevens blijven zichtbaar. Verwijder geen waarschuwing alleen voor een mooier blad.
Wie doet wat
De verantwoordelijke voor de uitvoering maakt schema en plan, vermeldt zich erop en stemt de versie af op de uitvoering. De elektricien controleert dimensionering, beveiliging en de werkelijke installatie. Het erkende controleorganisme voert de keuring uit en ondertekent bij vastgestelde conformiteit. PlanElec Pro levert daarvoor projectmodel, documenten en zelfcontrolerapport, PlanElec Sketch de zelf getekende plannen.
Archief en latere wijzigingen
Bewaar de gekeurde versie met situatieplan, controleverslag en bewijsstukken in het dossier van de installatie. Na een uitbreiding overschrijf je die geschiedenis niet: je vergelijkt het nieuwe ontwerp met de gekeurde stand, verhoogt de versie en documenteert de betrokken kringen. Zo blijft zichtbaar wat al gekeurd was, wat gepland werd en wat nieuw is uitgevoerd.
Ook de korte beschrijving van een niet-belangrijke wijziging hoort gedateerd en ondertekend in het dossier, en het situatieplan blijft actueel. Maken meerdere kleine ingrepen het schema onoverzichtelijk, dan maak je een geconsolideerde nieuwe versie en controleer je die volledig tegen het werkelijke verdeelbord.
Officiële bron
- FOD Economie: AREI/RGIE Boek 1, Versie 06
- Planinhoud: afdeling 3.1.2; symbolen: hoofdstuk 2.13, tabel 2.23; differentieelbeveiliging: onderafdelingen 4.2.4.3 b en 5.3.5.3 a; hoofdschakelaar: onderafdeling 5.3.5.1 b
Wat PlanElec voor je eendraadschema doet
Leg in Sketch eerst de geverifieerde beveiligingen en stroomkringen vast en koppel de toestellen aan het situatieplan. Zodra het bedrijf een verdeelkast of zelfcontroleverslag nodig heeft, werkt het dezelfde tekening verder uit met Overnemen in Pro.
PlanElec bestaat in twee varianten. Welke past, hangt ervan af of je alleen de tekeningen nodig hebt of ook verdeelkast, zelfcontrole en team.
| PlanElec Sketch | PlanElec Pro | |
|---|---|---|
| Voor wie | eigenaars, doe-het-zelvers en zelfstandigen die schema en plan zelf tekenen | installatiebedrijven en ontwerpers |
| Tekenen | eendraadschema en situatieplan in de browser, gratis en zonder account; geen limiet op kringen, symbolen of pagina's | gedeeld projectmodel: elk toestel bestaat één keer en draagt in schema en situatieplan dezelfde kringreferentie |
| Vóór de pdf | "Documenten nakijken" toont ontbrekende gegevens, zoals kringen zonder beveiliging of toestellen zonder plaats op het situatieplan | indicatief AREI/RGIE-zelfcontrolerapport voor de ondersteunde regels die uit je invoer beslisbaar zijn |
| Verdeelbord | onderverdelers in het schema of op een eigen pagina, geen verdeelkastplanning | verdeelkastplanning |
| Export | pdf in A4 of A3; zonder account met PlanElec-watermerk, met een gratis account zonder | pdf van schema, situatieplan, verdeelkast en zelfcontrolerapport, installatiedossier met voorblad |
| Samenwerken | – | organisaties, projectrollen en leesmodus voor kijkers |
Heb je later een verdeelkast of zelfcontrole nodig, dan neem je de Sketch-tekening over met "Overnemen in Pro": schema, verdeelborden, kringen, kabels, projectgegevens en situatieplan gaan mee. De keuring doet in beide gevallen het erkend organisme; als particulier stem je je invoer vóór uitvoering en keuring af met je elektricien.

Lees ook
- Een situatieplan tekenen volgens het AREI
- Eendraadschema of situatieplan: het verschil
- Een verdeelkast plannen voor een Belgische installatie
- Een laadpaal documenteren in het eendraadschema
- De documenten voor de elektrische keuring voorbereiden
- Elektrische keuring aanvragen, geldigheid en herkeuring
- Is overspanningsbeveiliging (SPD) verplicht volgens het AREI?
- Materiaallijst van een elektrische installatie opstellen
- Eendraadschema voor nieuwbouw: de AREI-checklist tot aan de keuring
Welke volgende stap past bij je opdracht?
- Voor je eigen documenten en kleine tekenopdrachten: Eendraadschema en situatieplan gratis in Sketch tekenen.
- Voor vakplanning en je bedrijf: PlanElec Pro bekijken · Pro 1 maand proberen en tarieven vergelijken.
Pro 1 maand proberen: voor één persoon, zonder betaalgegevens en zonder automatische overgang naar een abonnement. Met een geldig btw-nummer start je meteen; zonder btw-nummer vraag je goedkeuring aan. De proef bevat exports zonder afdekvlakken; een bevestigd account is vereist.
Meteen zelf tekenen
Open PlanElec Sketch in je browser en teken je eendraadschema en situatieplan. Tekenen is gratis en je hoeft niets te installeren.
Fictief voorbeelddossier, zonder registratie te bekijken.