Zonnepanelen in het schema: Documentatie en AREI-voorschriften voor PV-installaties

Zonnepanelen op het dak zijn in België niet alleen een investering in de toekomst — ze moeten ook correct gedocumenteerd en bij de netbeheerder aangemeld worden. In dit artikel leert u hoe de PV-installatie in het éénlijnschema wordt weergegeven, welke beveiligingstoestellen nodig zijn en wat u bij de aanmelding moet weten.

Waarom is documentatie verplicht?

Elke PV-installatie moet in de elektrische documentatie van uw gebouw verschijnen — dat betekent:

1. Éénlijnschema: De PV-installatie met alle componenten (modules, omvormer, beveiligingstoestellen) moet ingetekend zijn.
2. Situatieschema: De positie van de omvormer en de DC-scheidingsschakelaar moet gemarkeerd zijn.
3. Aanmelding bij de netbeheerder: De installatie moet bij de bevoegde netbeheerder geregistreerd worden.

Zonder correcte documentatie:

• Slaagt de AREI-keuring niet.
• Kan de netbeheerder de netaansluiting weigeren.
• Vervalt het recht op injectievergoeding of prosumententarief.

Wat hoort in het éénlijnschema?

De PV-installatie wordt als een apart vertakking in het éénlijnschema weergegeven. De signaalstroom loopt van de modules tot het injectiepunt:

Componentenketen

PV-modules (strings)
   │
   ├── DC-kabel (solarkabel, bijv. 6 mm²)
   │
   ├── DC-scheidingsschakelaar (brandweerschakelaar)
   │
   ├── SPD DC-zijde (overspanningsbeveiliging DC)
   │
   └── Omvormer (inverter)
         │
         ├── SPD AC-zijde (overspanningsbeveiliging AC)
         │
         ├── MCB voor PV-kring (bijv. B20A of C20A afhankelijk van de omvormer)
         │
         ├── RCD 30 mA Type A (of Type B bij trafoloze omvormer)
         │
         └── Injectiepunt (aansluiting op hoofdverdeler)

Symbolen in het schema

Beveiligingstoestellen voor PV-installaties

DC-zijde (tussen modules en omvormer)

Brandweerschakelaar: Volgens AREI Art. 7.112 moet de DC-scheidingsschakelaar makkelijk toegankelijk en duidelijk gemarkeerd zijn (rood bord met bliksemsymbool). Hij kan ook in het gebouw geïnstalleerd worden, zolang hij voor hulpdiensten vindbaar is.

AC-zijde (tussen omvormer en verdeler)

Welk RCD-type?

Tip: Moderne omvormers hebben vaak een ingebouwde RCMU (Residual Current Monitoring Unit) die DC-foutstromen detecteert. In dat geval volstaat een Type A-RCD. Controleer de fabrikantgegevens.

Aanmelding bij de netbeheerder

Bevoegde netbeheerders in België

Verloop van de aanmelding

1. Vóór de installatie: Aanvraag voor netaansluiting / capaciteitsuitbreiding bij de netbeheerder (bij installaties > 5 kVA vaak nodig).
2. Na de installatie: Conformiteitsverklaring van de installateur indienen.
3. AREI-keuring: Door erkend controleorganisme (bijv. BTV, Vinçotte, AIB).
4. Telleromschakeling: Naar bidirectionele (digitale) teller omschakelen.
5. Activering: Netbeheerder geeft de injectie vrij.

Vereiste documenten

• Éénlijnschema (met PV-installatie)
• Situatieschema
• Datasheet PV-modules
• Datasheet omvormer
• Conformiteitsverklaring installateur
• AREI-keuringsverslag

Termijnen

• Fluvius (Vlaanderen): Aanmelding binnen 30 dagen na inbedrijfstelling.
• ORES (Wallonië): Aanmelding vóór inbedrijfstelling aanbevolen.
• Sibelga (Brussel): Vooraanmelding bij installaties > 5 kVA.

Eigenverbruik vs. injectie

Vlaanderen: Digitale teller

Sinds 2021 worden in Vlaanderen alle analoge tellers stapsgewijs vervangen door digitale tellers. De digitale teller meet verbruik en injectie apart:

• Eigenverbruik wordt direct verrekend (geen netkosten).
• Injectie wordt vergoed tegen de huidige marktprijs (injectietarief).
• Netafname wordt aan het normale tarief berekend.

Tip: Maximaliseer het eigenverbruik door slimme sturing (warmtepomp, boiler, laadpaal overdag laden).

Wallonië: Prosumententarief

In Wallonië geldt sinds 2024 het prosumententarief:

• Compensatie tussen injectie en verbruik op jaarbasis (nog tot einde 2030).
• Vanaf 2031 stapsgewijze overgang naar realtime-meting.
• Netkosten worden berekend op basis van het jaarverbruik.

Brussel

• Groene-certificatensysteem: Groene certificaten per geproduceerde MWh.
• Compensatie via de teller mogelijk (afhankelijk van het tellertype).

Batterij-integratie in het schema

Als u een batterijopslag toevoegt, wordt het schema uitgebreid:

Bijkomende componenten

Omvormer (hybride omvormer)
   │
   ├── AC-uitgang → Hoofdverdeler (zoals hierboven)
   │
   └── DC-batterij-aansluiting
         │
         ├── Batterij-scheidingsschakelaar (DC)
         │
         ├── BMS (Batterij Management Systeem, intern)
         │
         └── Batterijopslag (bijv. 10 kWh LFP)

Noodstroomschakeling (optioneel)

Bij een noodstroom-geschikt systeem komt daar bij:

• Omschakelvoorziening (automatisch of manueel): scheidt het huis van het net en voedt het vanuit de batterij.
• Moet in het éénlijnschema als omschakelaar ingetekend worden.
• De noodstroomkringen moeten gemarkeerd zijn.

AREI-voorschrift: Bij noodstroomsystemen moet gewaarborgd zijn dat er geen terugvoeding naar het net plaatsvindt wanneer het net uitgeschakeld is (eilandbeveiliging / anti-islanding).

AREI-speciale regels voor PV (Art. 7.112)

Het AREI wijdt PV-installaties een eigen sectie — Art. 7.112. De belangrijkste punten:

Markering aan het gebouw

Volgens het AREI moet aan het gebouw een waarschuwingsbord aangebracht worden dat naar de PV-installatie verwijst:

• Bij de tellerkast of hoofdverdeler
• Bij de DC-scheidingsschakelaar
• Bij de gebouwingang (brandweer-informatie)

Tekst: "Let op: Fotovoltaïsche installatie. DC-spanning kan ook bij uitgeschakeld net aanwezig zijn."

PlanElec: PV in het éénlijnschema

Met PlanElec kunt u uw PV-installatie direct in het éénlijnschema documenteren:

• PV-modules als bron toevoegen
• Omvormer en beveiligingstoestellen plaatsen
• Automatische AREI-validatie (SPD aanwezig? DC-schakelaar? RCD-type correct?)
• Export als PDF voor netbeheerder en controleorganisme

Gerelateerde artikelen

• Wat is een éénlijnschema?
• Verdeelkast plannen: Opbouw en dimensionering
• Kabeldoorsnede en automaat: De juiste combinatie
• Elektrische keuring in België

Documenteer uw PV-installatie normconform met PlanElec — omvormer, beveiligingstoestellen en batterijopslag in het éénlijnschema. AREI-conform, exportklaar voor de netbeheerder. Nu starten →