Hoe plan je een PV-installatie in PlanElec?

Een PV-installatie plan je in PlanElec in de studiomodus Energie: je belegt de dakvlakken in de 3D-weergave met modulevelden, maakt in het paneel PV-installatie een omvormer aan en wijst de modules als strings toe aan de MPPT-ingangen. Je hebt een plattegrond met dak nodig en een installatie met minstens één beveiligingstoestel waarop de omvormer wordt aangesloten. Het resultaat: een gedocumenteerde PV-generator in het eendraadschema, één stringsymbool per string op het situatieschema, een opbrengstvoorspelling op basis van PVGIS en een PV-planningsregister in het zelfcontrolerapport. De stringcontrole vergelijkt de module- en omvormergegevens die je documenteert; stabiliteit, beschaduwing door objecten in de omgeving en de controle van de uitgevoerde installatie vallen buiten PlanElec. De keuring doet het erkend organisme.

Welke stappen horen bij de PV-planning?

De volgorde is een voorstel. Je kunt een omvormer ook eerst in het eendraadschema aanmaken en het dak later beleggen.

Hoe beleg je dakvlakken met modulevelden?

1. Open in de studio de modus Energie. De 3D-weergave toont het hele gebouw met dak. PlanElec leidt de dakvlakken af uit de plattegrond; in de dakbalk kies je Dakvorm en helling.
2. Kies in de balk Pv-panelen een plaatsingswerktuig: Los paneel (één klik), Rij (lijn trekken), Veld (rechthoek trekken) of Heel dakvlak (dakvlak aanklikken, het wordt volledig belegd). Met de schakelaar Beste indeling opent een klik op het vlak de beste formaatvarianten.
3. Stel vooraf de instellingen voor nieuwe velden in: staand of liggend, op platte daken Montage plat dak (Vlak (0°), Zuidopstelling of Oost-west) met Hellingshoek (°). Op hellende daken liggen de modules evenwijdig aan het dak.
4. Klik een veld aan met Selecteren. In het veldmenu kies je het Moduletype uit de catalogus; vermogen en afmetingen gaan naar de stringplanning en de opbrengstvoorspelling. Slepen verplaatst het veld, de grepen wijzigen de grootte in het moduleraster, Delete verwijdert het.

Succescriterium: de balk toont het totale aantal modules en het geïnstalleerde vermogen in kWp. Elke bewerking van een veld is één ongedaan-maakstap. In de opbrengstvoorspelling rekenen velden zonder moduletype met een standaardmodule; aangenomen afmetingen zijn daar gemarkeerd.

Hoe maak je omvormer, MPPT’s en strings aan?

1. Open in de modus Energie het paneel PV-installatie en klik op Omvormer aanmaken.
2. Zoek in het dialoogvenster onder Gecontroleerde catalogus of in de Synergrid-lijst (alle gehomologeerde omvormers) en neem het toestel over met In het project overnemen. Staat je model er niet bij, kies dan Zonder catalogus aanmaken. Ontbrekende fabrikantwaarden blijven leeg en worden niet verzonnen; spanningsgrenzen vul je aan onder Apparaatgegevens, stroomgrenzen per MPPT onder Grenzen bewerken.
3. PlanElec sluit de omvormer aan op een eigen PV-kring. Een bestaande installatieautomaat voor een opwekker wordt hergebruikt. Anders ontstaat een nieuwe Automaat PV-omvormer (standaardwaarde C 25 A, 2-polig) onder de eerste differentieelschakelaar. Pas de dimensionering aan de nominale AC-stroom van je omvormer aan. Is er nog geen enkel beveiligingstoestel, dan meldt PlanElec dat je eerst een verdeler met installatieautomaat nodig hebt.
4. Klik in een MPPT-sectie op Modules toewijzen of in de balk Pv-panelen op Strings toewijzen. Een banner toont de MPPT, de toegelaten stringlengte en de toetsen.
5. Klik de modules in volgorde aan. De veldchip neemt alle vrije modules van een veld over in slangvolgorde. Enter maakt de string aan, Shift+Enter maakt een parallelle string op dezelfde MPPT, Esc verwerpt het ontwerp, Backspace haalt de laatste module terug.

Je kunt ook met Automatisch verdelen alle vrije modules in één stap verdelen. De samenvatting noemt de aangemaakte strings per veld en MPPT, en de redenen waarom modules overblijven, bijvoorbeeld een te hoge modulestroom voor een MPPT.

Een geblokkeerde string kun je bewust aanmaken met Toch aanmaken (Ctrl/⌘+Enter); de bevinding blijft staan. Is het ontwerp te lang, dan stelt de banner een gelijkmatige verdeling over meerdere strings voor. Bij module-omvormers en optimizers meldt de controle „niet van toepassing”, omdat daar de regels van de fabrikant gelden.

De sectie Conflicten telt modules zonder string, moduleverwijzingen die ontbreken, strings over meerdere dakvlakken en strings met meerdere moduletypes. PlanElec herstelt die conflicten niet stilzwijgend: je past de string bewust aan of verdeelt opnieuw.

Hoe verschijnt een string op het situatieschema?

Op het situatieschema staat een modulesymbool voor één volledige string, niet voor één module. Elke string van een omvormer heeft precies één zo’n symbool nodig.

1. Ga naar de modus Elektro en kies in het toestellenpalet onder Opwekking het symbool Zonnepaneel / PV-module. Plaats het op de plek van het moduleveld op het plan.
2. Selecteer het symbool. In de toestelbalk open je PV-string selecteren en kies je de vermelding „omvormer · string”.
3. Herhaal dat voor elke string. Zijn er nog geen strings, dan vraagt de balk om eerst een omvormer met PV-strings toe te voegen.

Het symbool krijgt dan een label met string, aantal modules, modulevermogen en kWp. De zelfcontrole meldt elke afwijking:

Wat toont de PV-zijde in het eendraadschema?

Selecteer de omvormer in het Eendraadschema. Daar kun je ook een nieuwe omvormer aanmaken via de paletgroep Opwekking → PV-omvormer. De inspector verdeelt de PV-gegevens over vijf secties:

Het schema toont daaruit enkele en parallelle strings per MPPT, Y-aftakking of combiner, de beveiligingstoestellen met hun status, het AC-scheidingspunt, de gedocumenteerde kabeldeeltrajecten en de afzonderlijke frame-PE tot aan de aardingsaansluiting. Strings zonder MPPT verschijnen als „Niet-toegewezen DC-strings (open)”. Ontbrekende fabrikantgrenzen blijven zichtbaar en worden niet aangevuld.

Voor de frame-PE vraagt het AREI in 7.112.2 de aarding van het metalen raam van de modules en hun structuur, behalve als de fabrikant dat verbiedt, met minstens de doorsnede van de AC-beschermingsgeleider en minimaal 2,5 mm² bij mechanische bescherming of 4 mm² zonder. De zelfcontrole vergelijkt jouw doorsnede met dat minimum. Kies je als voorschrift „Verboden door de fabrikant”, dan verwacht ze een referentie als bewijs.

DC-lengtes afleiden: zet in de 3D-weergave met Dakdoorvoer een anker op het dak en wijs het in de stringregel toe onder Doorvoer. PlanElec leidt dan drie deeltrajecten af: over het dak tot de doorvoer, verticaal door het plafond en door het gebouw tot de omvormer. Een getypte lengte heeft voorrang; Afleiding herstellen keert terug naar de geometrie. Ontbreekt een deeltraject, dan blijft de totale lengte onbekend in plaats van nul. Het gebouwtraject is een rechtstreekse verbinding; een eigen tracé kun je daarvoor nog niet tekenen.

Hoe bereken je de opbrengstvoorspelling?

1. Klap in het paneel PV-installatie de PV-opbrengstvoorspelling open en ga naar het tabblad Invoer.
2. Kies Locatie instellen. PlanElec neemt het installatieadres uit de projectgegevens over en zoekt Belgische adressen. Controleer kaart en noordrichting, vink Locatie en noordrichting bevestigen aan en klik op Locatie bevestigen. Zonder die bevestiging rekent de voorspelling niet.
3. Controleer de Aannames: Systeemverliezen (%) (standaard 14 %), moduletechnologie, montagewijze, horizon (terreinmodel van PVGIS of geen) en stralingsdatabank.
4. Klik op Berekenen. Het tabblad Resultaat toont jaaropbrengst, vermogen, specifieke opbrengst in kWh/kWp en de maandgrafiek.

De berekening gebruikt PVGIS 5.3 van het Gemeenschappelijk Centrum voor Onderzoek van de EU, per oriëntatiegroep. Alleen coördinaten en fysische parameters worden verstuurd, geen project- of klantnamen.

De verliesketen heeft een omvormer met strings nodig. Zonder nominaal AC-vermogen rekent ze zonder clipping met een constant rendement. Zonder gecontroleerd rendement geldt de gemarkeerde aanname van 96 %. Voor het verlies in de DC-bekabeling tellen lengte, doorsnede uit de inspector en modulespanning; ontbreekt iets, dan rekent de string met 2 % en noemt hij de reden. Is er een batterij aan de omvormer gedocumenteerd, dan is de clipping een bovengrens.

In het tabblad Varianten vergelijk je andere modules met Zelfde indeling of Zelfde oppervlakte; varianten wijzigen de planning en de strings niet. Wijzig je geometrie, locatie, aannames of strings, dan krijgt het resultaat de status Resultaat is verouderd en blijft het rapport geblokkeerd tot je opnieuw berekent. Rapport openen maakt het PV-opbrengstrapport uit de bevroren stand; je vindt het ook onder Export.

Grenzen: P50 en P90 beschrijven voorbije weerjaren, geen opbrengstgarantie. Beschaduwing door objecten in de scène wordt niet meegerekend en er is geen rendabiliteitsberekening. Een mislukte oriëntatiegroep blijft zichtbaar als gedeeltelijk resultaat, nooit als nulopbrengst.

Kun je zelfverbruik, thuisbatterij en elektrische wagen inschatten?

Ja, als pilotfunctie binnen de opbrengstvoorspelling. Vul in het tabblad Invoer onder Elektriciteitsverbruik het jaarverbruik in en kies een verbruiksprofiel; onder Elektrische wagen voeg je een of twee voertuigen toe. In het tabblad Resultaat start Zelfverbruik berekenen de berekening voor een typisch jaar per kwartier: zelfverbruiksgraad, zelfvoorzieningsgraad, afname van het net en injectie per maand. De sectie Thuisbatterij vergelijkt zonder en met projectbatterij en rangschikt capaciteiten in de Groottevergelijking; het voorstel steunt op een aangenomen drempel.

De profielen zijn gemiddelde Vlaamse huishoudens (Fluvius, 2024), niet jouw meter; voor Wallonië en Brussel wordt hetzelfde verloop aangenomen. Pieken worden afgevlakt, waardoor het nut van een batterij overschat kan worden. Er zijn geen tarieven, geen besparings- of terugverdienberekening, en de cijfers staan niet in het opbrengstrapport of in het dossier.

Wat staat er over PV in het zelfcontrolerapport?

Bevat het project een omvormer, dan voegt het AREI-zelfcontrolerapport de sectie PV-installatiegegevens voor de keuring toe. Die is uitdrukkelijk een projectgebonden planningsregister en geen verslag van een erkend controleorganisme. Per omvormer staan er:

• naam, fabrikant en model,
• serienummer en maximaal AC-vermogen,
• PV-generator met aantal modules, kWp, aantal MPPT’s en strings.

Zo heb je de gegevens klaar die volgens AREI 7.112.4 in het verslag van de gelijkvormigheidscontrole van een huishoudelijke PV-installatie staan. Niet ingevulde waarden verschijnen als „Niet ingevuld”. Het rapport toont ook de bevindingen van de PV-regels, bijvoorbeeld over de frame-PE volgens AREI 7.112.2 en over de stringopbouw. Welke regels PlanElec evalueert, lees je in Wat controleert de zelfcontrole?. Staat de zelfcontrole voor het project uit, dan is er geen rapport.

Wat neemt de materiaallijst over uit de PV-planning?

De materiaallijst is een pilotfunctie onder Export. Ze neemt van de PV-DC-zijde alleen gestructureerde gegevens over: modules met type en aantal, beveiligingstoestellen die uitdrukkelijk als aanwezig zijn gedocumenteerd, en bekende kabeldeeltrajecten. Plus- en mingeleider tellen samen voor de dubbele routelengte, een meegevoerde PE/PA enkel. Geïntegreerde beveiligingen en een AC-scheidingspunt dat door de bronbeveiliging wordt uitgevoerd, worden niet dubbel geteld.

De Stuklijst PV-installatie in het materiaaloverzicht vult montageposities aan met de status Onderbouwd, Aanname, Open of Extern berekend. Open posities tonen een leemte in plaats van nul. Frame-PE, connectoren, reserves en snijverlies telt de DC-telling niet mee. De lijst is fabrikantneutraal, bevat geen prijzen en is geen bestellijst; stabiliteit en bevestiging berekent de configurator van de fabrikant of een stabiliteitsingenieur. Meer daarover in Documenten exporteren.

Wat doet PlanElec niet bij PV?

De kring van de omvormer plan je zoals elke andere stroomkring: zie Installatie plannen en onderverdelers vormen. Hoe je symbolen op het situatieschema plaatst en verbindt, lees je in Elektrische symbolen plaatsen en verbinden.