Aan de slag
Elektrische symbolen plaatsen en verbinden
Plaats toestellen op de juiste positie, vorm gemeenschappelijke afdekramen en verbind elektrische symbolen met de passende topologie.
Een symbool in het grondplan beschrijft eerst zijn fysieke plaats. Pas de koppeling met de elektrische topologie maakt er een toegewezen verbruiker of toestel van voor stroomkring, schema en documenten.

Symbolen uit het palet plaatsen
Open in Grondplan het gereedschapspalet en kies bijvoorbeeld een stopcontact, schakelaar, lichtpunt, vast toestel, doos of verdeelkast. De gereedschapsiconen staan in het palet; bij aanwijzen toont de toepassing de naam.
- Kies het gereedschap voor het symbool.
- Plaats wandgebonden toestellen aan de juiste kant van de muur. Stopcontacten en schakelaars klikken op de muur vast.
- Plaats vrije lichtpunten of spots in de ruimte.
- Controleer na het plaatsen positie, oriëntatie en symboolvariant.
Een symbool kan alleen worden geplaatst waar de editor een geldige positie herkent. De preview toont vóór het bevestigen de echte geometrie. Corrigeer eerst muur of ruimte wanneer het symbool niet op de beoogde plaats vastklikt.
Hoe draai ik een symbool op het grondplan?
Symbolen die vrij in de ruimte staan, zoals de TL-buis, het plafondlichtpunt, de spot, een melder of een vloer- en meubelstopcontact, draait u zelf: met de draaigreep boven het gekozen symbool, met een hoek in graden in de toestelbalk, met de knoppen 90° naar links draaien en 90° naar rechts draaien of met de toetsen Q en E. Stopcontacten, schakelaars, wandlampen, verdeelborden en de andere wandgebonden toestellen richten zich daarentegen automatisch naar hun muur en draaien mee als u de muur verplaatst.
| Toestel | Richting op het plan | Zo past u ze aan |
|---|---|---|
| Licht, spot, TL-Buis, melder, vloer-, meubel- en plafondstopcontact | vrij, bij het plaatsen 0° | draaigreep, hoekveld, 90°-knoppen of Q/E |
| Stopcontact, schakelaar, wandlamp, LED-strip, spatwaterdicht stopcontact, verdeelbord en andere wandtoestellen | volgt de muurzijde | sleep het symbool naar de gewenste muur of naar de andere kant van de muur |
| Aftak- en verbindingsdoos, huishoudtoestellen zoals kookplaat of wasmachine | zoals de muur tegen een muur, draaibaar vrij in de ruimte | tegen een muur slepen, of vrij in de ruimte zetten en draaien |
| Douche en bad | in stappen van 90° | kies het toestel → 90° draaien |
| Raamcontact, rolluik- en poortaandrijving | volgen hun opening | niet draaibaar |
Een vrijstaand symbool draaien
- Kies het symbool op het grondplan. Boven het symbool verschijnt een ronde draaigreep.
- Sleep de greep rond het symbool. De hoek klikt vast in stappen van 15°, zodat 45° en 90° op het raster liggen. Met ingedrukte Shift draait u traploos; Esc annuleert het draaien.
- Voor een exacte waarde typt u de hoek in het gradenveld van de toestelbalk en bevestigt u met Enter. De hoek telt met de klok mee van 0 tot 359°; negatieve waarden en een komma als decimaalteken worden omgerekend.
- Q draait het gekozen symbool 90° naar links, E 90° naar rechts, en met Shift telkens 15°.
Elke draaiing is een aparte stap om ongedaan te maken. Verplaatst u het symbool in de ruimte, dan behoudt het zijn hoek; klikt het vast op een muur, dan neemt het de richting van de muur over. De code, de kringaanduiding en het aantal naast het symbool blijven bij elke hoek rechtop leesbaar. De export van het situatieplan en de 3D-weergave tonen het symbool in de gekozen hoek. Een vergrendeld symbool kan niet draaien.
Wandtoestellen en muurzijde
- Kies het symbool en sleep het naar de gewenste muur. Tijdens het slepen berekent PlanElec positie en richting telkens opnieuw.
- Voor de andere muurzijde sleept u het symbool naar de overkant: bij een binnenmuur naar de naastliggende ruimte, bij een buitenmuur naar buiten op de gevel.
- Met Vrij plaatsen of met ingedrukte Shift-toets klikt het symbool niet op de muur vast. Het behoudt dan zijn huidige richting en draait zoals een vrijstaand symbool.
- Bij een wandtoestel is de draaiknop in de toestelbalk grijs; de tip legt uit dat het toestel zijn muur volgt.
- Kies een douche of bad en draai het met 90° draaien in de toestelbalk telkens een kwartslag met de klok mee. De badkamerzones worden opnieuw berekend.
De TL-Buis (bij de lichtpunten in het palet) richt u via de draaiing, bijvoorbeeld langs het werkblad. De symboolgrootte is vast; een lengte kunt u niet instellen. Voor meerdere stopcontacten of schakelaars in één gemeenschappelijk raam kiest u de Richting van het afdekraam (horizontaal of verticaal), zie verder.
Hoe plaats ik een buitenlamp of toestellen buiten het gebouw?
Voor toestellen op de gevel plaatst u het symbool op de buitenzijde van een buitenmuur. Voor een terras, tuin, balkon of carport tekent u de oppervlakte als gesloten ruimte en geeft u ze een buitenruimtetype. Losse toestellen zonder oppervlakte zet u met Vrij plaatsen.
| Situatie | Werkwijze | Resultaat |
|---|---|---|
| Wandlamp of spatwaterdicht stopcontact op de gevel | kies het gereedschap en klik net buiten de buitenmuur; het symbool klikt vast op de buitenzijde. In de 3D-weergave houdt u daarvoor Alt ingedrukt. | toestel op de gevel, niet aan een ruimte toegewezen |
| Lichtpunt of spot op het terras, in de tuin, op het balkon of onder de carport | teken de oppervlakte als gesloten ruimte met Polygoon of Rechthoek, klik daarna met de rechtermuisknop op de ruimte → Ruimtetype wijzigen → Buitenruimte, Terras, Balkon, Tuin of Carport | de ruimte telt als buitenlocatie; het toestel hoort bij die ruimte |
| Los toestel zonder getekende oppervlakte, zoals een lamp langs de oprit | zet Vrij plaatsen aan of houd Shift ingedrukt en plaats het toestel | toestel op elke plek, niet aan een ruimte toegewezen |
Meldt de editor Op deze positie is geen gesloten ruimte herkend., dan heeft het gekozen toestel een ruimte nodig: lichtpunten, spots en melders plaatst u in ruimtes. Teken de buitenoppervlakte als ruimte of gebruik Vrij plaatsen. Een vrijstaande oppervlakte buiten het gebouw maakt PlanElec aan als bijgebouw; de omtrek wordt gestippeld getekend zodra ze alleen buitenruimtes bevat.
Een oppervlakte die u met Als buitenoppervlak markeren omzet (bijvoorbeeld een pad, oprit of gazon), telt niet als ruimte. Lichtpunten daarop zet u eveneens met Vrij plaatsen. Vloer-, plafond- en meubelstopcontacten hebben altijd een binnenruimte nodig.
Voor toestellen in een buitenruimte gaat PlanElec uit van IP44 en een differentieelbeveiliging van 30 mA als vereiste; de zelfcontrole neemt ze mee in haar regel voor differentieelbeveiliging. Toestellen op de gevel of zonder ruimte beoordeelt ze nog niet als buitenlocatie: controleer de IP-beschermingsgraad en de differentieelbeveiliging van die toestellen zelf.
Gemeenschappelijke afdekramen maken
Een installatiegroep is een fysieke combinatie met een gemeenschappelijk twee- tot vijfvoudig afdekraam. Zij is geen schakelketen en geen stroomkring.
Sleep geschikte toestellen aan dezelfde muurzijde bij elkaar of start het raamgereedschap. In het paneel Installatiegroep kiest u horizontaal of verticaal en sluit u af met Gereed. Verplaatst u één lid, dan verplaatst de combinatie mee.
Schakelaars, standaardstopcontacten, Ethernet- en coax-aansluitingen kunnen worden gegroepeerd. IP44-stopcontacten blijven vanwege hun afdichtende raam uitgesloten. Passieve data-aansluitingen worden hierdoor geen 230-V-verbruikers.
Gemeenschappelijk afdekraam aanpassen of opheffen
Het afdekraam ontstaat midden tussen de gegroepeerde toestellen; het toestel waarmee u begon, springt niet naar een andere plek. Direct na het groeperen verschijnt een melding met Ongedaan maken, waarmee u de groepering in één stap terugdraait.
Klik op het gemeenschappelijke afdekraam om het te bewerken. In het paneel Gemeenschappelijk afdekraam wijzigt u de Richting van het afdekraam (horizontaal of verticaal) en de volgorde met Vorige positie en Volgende positie. Met Groep opheffen in de toestelbalk van een gegroepeerd toestel valt het raam weer uiteen: de toestellen komen naast elkaar te staan en zijn weer afzonderlijk te bewerken.
Symboolgrootte van het project aanpassen
Zijn de symbolen van stopcontacten, schakelaars en lampen te groot voor uw plan? Open rechtsonder het menu Lagen, klap Symboolgrootte open en kies een stap tussen 50 % en 150 %. De standaard is 100 %.
- Het is een projectinstelling: ze geldt voor het hele project en ook voor de export van het situatieschema, niet alleen voor de huidige weergave.
- Ze schaalt de compacte wandsymbolen en de gemeenschappelijke afdekramen. Posities, opgeslagen toestelmaten en het 3D-model blijven ongewijzigd.
- Elke wijziging is één stap die u met Ongedaan maken kunt terugnemen.
Met de elektrische topologie verbinden
Open de eigenschappen van het geplaatste toestel en koppel het aan een typecompatibele knoop in de elektrische topologie. Varianten van stopcontacten, schakelaars en lichtpunten worden als passende families behandeld. Verbindings- en aftakdozen zijn alleen elektrisch werkzaam wanneer ze werkelijk gekoppeld zijn.
Controleer daarna de lijst met niet-verbonden onderdelen. Daarin staan symbolen die wel in het grondplan liggen, maar nog niet bij het elektrische model horen.
Houd dit onderscheid aan:
- Positie: waar bevindt het toestel zich?
- Installatiegroep: welke inzetten delen een afdekraam?
- Topologie: welke elektrische knoop hoort bij het toestel?
- Stroomkring: via welk beveiligingstoestel wordt die knoop gevoed?
Een verandering aan het afdekraam verandert geen schakelfunctie of stroomkring. Voor de bediening van verlichting bewerkt u daarna de schakelketen; voor de voeding wijst u toestellen aan een stroomkring toe.
Hoe wijzig ik de nummering of benaming van een symbool?
De aanduiding naast een symbool, bijvoorbeeld C3, kent PlanElec automatisch toe vanuit de elektrische topologie: de letter staat voor het beveiligingstoestel, het cijfer voor het aansluitpunt in de stroomkring. U wijzigt ze via de volgorde in het eendraadschema, niet door ze in te typen. Een symbool zonder stroomkring heeft nog geen aanduiding.
| Wat wilt u wijzigen? | Waar | Effect |
|---|---|---|
| Volgorde en daarmee nummer of letter | eendraadschema → element kiezen → Volgorde met Terug/Verder (of Naar links/Naar rechts) of Alt+←/→ | het element wisselt van plaats met zijn buur; de aanduidingen op het grondplan, in het schema en in de lijsten volgen |
| Naam van een toestel of module | eendraadschema → element kiezen → veld Naam | naamtekst in het schema; de aanduiding blijft |
| Beschrijving van een stroomkring | eendraadschema → dubbelklik op de beschrijvingstekst, bevestig met Enter, Esc annuleert | beschrijving in het schema en in de documenten |
| Toewijzing aan een andere stroomkring | Installatie → Stroombaan toewijzen, of slepen in de weergave Stroombanen | nieuwe aanduiding volgens de doelstroomkring |
| Toestelcode (bijvoorbeeld L1, S2 of C7) | grondplan → toestel kiezen → veld Toestelcode in de toestelbalk, Enter neemt over, Esc annuleert | nieuwe code op het plan, in het overzicht van de lichtkringen en in de export; ze moet in het hele project uniek zijn |
Letters volgen de volgorde van de beveiligingstoestellen; reserveautomaten tellen niet mee. Daarnaast krijgt elk toestel bij het plaatsen een toestelcode (L voor lichtpunten, S voor schakelaars en drukknoppen, C voor stopcontacten, D voor dozen, E voor andere toestellen). Die verandert nooit vanzelf, ook niet bij verplaatsen of bij een andere stroomkring. U kunt ze wel hernoemen in het veld Toestelcode: tot 12 tekens uit letters, cijfers, punt, koppelteken, schuine streep en underscore, zonder spaties. Een code die al in het project gebruikt wordt, ook op een andere verdieping en ongeacht hoofd- of kleine letters, weigert PlanElec met een melding. De aanduiding uit het eendraadschema, zoals C3, kunt u nog altijd niet vrij intypen.
Controle vóór de volgende stap
- Elk symbool staat op de werkelijk bedoelde plaats.
- Wandgebonden toestellen zijn aan de juiste muurzijde uitgelijnd.
- Raamcombinaties volgen de geplande montage, niet een veronderstelde bedrading.
- Alle elektrische toestellen zijn met de passende topologieknoop gekoppeld.
Volgende stap: schakelketens, stroomkringen en kabelroutes bewerken.
De elektrische installatie verder plannen
U kunt bestaande toestellen ook in Installatie aan een stroomkring toewijzen, hun beveiligingspad volgen en onderverdelers vormen na een voorbeeld. Behuizing en moduleplaatsen mogen voorlopig openstaan. De voorgestelde volgorde is een houvast; bestaande projecten en andere zinvolle startpunten blijven mogelijk.
Belangrijk bij elektrische planning
De handleidingen leggen de softwareworkflow uit. Laat ontwerp, uitvoering en documenten waar nodig controleren door een gekwalificeerde elektricien; alleen een erkend controleorganisme voert de officiële keuring uit.
Verder lezen
Aan de slag: van nieuw project tot je eerste pdf
Maak een project aan, kies de plattegrond of het eendraadschema als vertrekpunt, gebruik begeleiding, een sjabloon of AI-grondplanherkenning en maak je eerste conceptpdf.
Automatische planning gebruiken en controleren
Gebruik PlanElec-voorstellen voor verbruikers, schakelketens, kabelroutes, stroomkringen, fasen en de verdeelkast zonder de technische controle over te slaan.