Handleiding

Verdeelkast plannen: Opbouw en dimensionering volgens AREI

Verdeelkast plannen volgens het AREI: hoofdschakelaar, differentieels van 300 mA en 30 mA, maximaal 8 kringen per 30 mA-differentieel, rijverdeling, reserve en een volledig voorbeeld voor een eengezinswoning.

Gepubliceerd op 7 april 2026 Bijgewerkt op 7 november 2026 15 min

Een verdeelkast (zekeringkast, verdeelbord) plan je in vier stappen: kringen tellen, de beveiligingsketen vastleggen, groepen over rijen verdelen en reserve voorzien. Het AREI geeft daarvoor vaste ankerpunten: een hoofdschakelaar van minstens 40 A, aan het begin van de installatie een differentieelschakelaar van maximaal 300 mA, daarachter differentieelschakelaars van 30 mA voor stopcontacten, verlichting, badkamer en wastoestellen – met maximaal acht eindkringen per toestel. Deze gids toont opbouw, regels en een volledig voorbeeld voor een eengezinswoning. Voor elektrobedrijven leidt deze werkwijze naar Pro: je plant er de verdeelkast en houdt de koppeling met stroomkringen en documenten in hetzelfde project.

Elektriciens bereiden de planning van een verdeelkast voor.

Basisprincipes: opbouw van een verdeelkast

DIN-rail

Alle modules in de kast klik je op genormaliseerde DIN-rails (35 mm-rail volgens EN 60715). Elke rail vormt een rij.

Modulebreedte (TE)

De breedte van een module wordt uitgedrukt in TE (modules). Eén TE is 18 mm. Typische breedtes:

ModuleBreedte (TE)
Automaat 1P+N1 TE (compact) of 2 TE
Automaat 2-polig2 TE
Automaat 3-polig3 TE
Differentieelschakelaar 2-polig (30/300 mA)2 TE
Differentieelschakelaar 4-polig4 TE
Hoofdschakelaar 2-polig2 TE
Hoofdschakelaar 4-polig4 TE
Overspanningsbeveiliging (SPD)2–4 TE
Beltransformator2 TE
Schakelklok2 TE

Doorslaggevend zijn de technische fiches van de toestellen die je effectief plaatst.

Afmetingen van de verdeelkast

Kasten worden gedimensioneerd op aantal rijen en TE per rij:

BenamingRijenTE per rijTotaal TE
1 rij112–1812–18
2 rijen212–1824–36
3 rijen312–1836–54
4 rijen412–1848–72

Voor de eengezinswoning in het voorbeeld hieronder past een kast met 4 rijen van 18 TE (72 TE), met ruim plaats voor latere uitbreidingen.

Wat het AREI van de kast vraagt

In huishoudelijke installaties behoort de verdeelkast tot klasse I of II, heeft ze een achterwand die gedurende haar hele levensduur niet wegneembaar is, en een deur. Ze bestaat uit onbrandbaar, niet-hygroscopisch materiaal en is zonder bijzondere hulpmiddelen gemakkelijk bereikbaar (onderafdeling 5.3.5.1, punten a en c). Beveiligingen voor kringen met verschillende energietarieven staan op gescheiden borden met minstens 10 cm tussenruimte of in een aparte kast, tenzij de netbeheerder iets anders toestaat.

Stap 1: kringen tellen

Lijst alle nodige kringen op. De voorbeeldwoning (3 slaapkamers, 150 m², zonder PV) geeft deze lijst:

KringAantal in voorbeeldAutomaat
Verlichting3B10A of B16A (1,5 mm²)
Stopcontacten algemeen6B16A of B20A (2,5 mm²)
Oven1B20A met 2,5 mm², B25A met 4 mm²
Kookplaat1B32A met 6 mm² of driefasig volgens fabrikant
Vaatwasser1B16A
Wasmachine1B16A
Droogkast1B16A
Koelkast1B16A
Boiler1B16A of B20A
Laadpaal (indien aanwezig)1volgens fabrikant, bv. B32A met 6 mm² bij 7,4 kW eenfasig

De maxima per doorsnede staan in tabel 4.11 (onderafdeling 4.4.1.4). Wasmachine, droogkast, vaatwasser, fornuis, kookplaat, oven en elk toestel met vaste standplaats vanaf 2600 W krijgen een eigen kring (5.2.1.2). Op een stopcontactkring hangen maximaal 8 stopcontacten (5.3.5.2 b); zuivere verlichtingskringen hebben geen vaste puntgrens. Meer daarover in hoeveel stopcontacten per stroomkring?.

Stap 2: de beveiligingsketen vastleggen

De beveiligingstoestellen orden je hiërarchisch, van de voeding naar beneden:

Hiërarchie van beveiligingstoestellen

Beveiligingsketen: hoofdschakelaar, hoofddifferentieel tot 300 mA, daarachter drie groepen van 30 mA met elk hoogstens acht eindkringen en vaste toestellen zonder 30 mA.
De beveiligingsketen van boven naar onder: elke groep van 30 mA draagt hoogstens acht eindkringen (4.2.4.3 b); vaste toestellen mogen rechtstreeks achter de hoofddifferentieel.
Afbeelding op oorspronkelijke grootte openen

Deze keten teken je gratis als eendraadschema in de browser met PlanElec Sketch. De starttaak „Documenten voor de keuring tekenen” zet de aansluiting en de hoofdbeveiliging al klaar; nominale stroom, differentiële stroom in mA, type en onderbrekingsvermogen staan bij het symbool en in de pdf. Sketch controleert de keten niet en heeft geen verdeelkasteditor – dat doet PlanElec Pro (zie verder).

Bij een driefasige aansluiting (3N~400/230 V) heb je een 4-polige hoofdschakelaar en differentieelschakelaar nodig, en meerpolige automaten voor driefasige kringen. De verschillen tussen de Belgische netvormen lees je in eenfasig of driefasig?.

Wat het AREI voor de beveiligingsketen voorschrijft

ElementEisVindplaats
Hoofdschakelaarschakelt alle lijngeleiders en eventueel de nulgeleider tegelijk af; minstens 40 A5.3.5.1 b
Differentieel aan het beginaanspreekstroom maximaal 300 mA; verzekert de scheidingsfunctie4.2.4.3 b
Alle differentieelschakelaarsminstens type A; aan het begin minstens 40 A nominale stroom; onderbreken alle actieve geleiders, ook N5.3.5.3 a en c
Differentieel 30 mAonmiddellijk na het begin; beschermt minstens stopcontacten, verlichting, badkamer en wasmachine, droogkast en vaatwasser; maximaal acht eindkringen4.2.4.3 b
Vaste toestellenkoeltoestellen, fornuis, verwarming en andere niet genoemde kringen mogen rechtstreeks achter de differentieel aan het begin4.2.4.3 b
Elektrische wandverwarming > 25 V ACeigen differentieelschakelaar van maximaal 100 mA4.2.4.3 b

Sinds 1 november 2026 (Boek 1 versie 07, koninklijk besluit van 13 augustus 2026) verzegelt het controleorganisme de differentieel aan het begin niet meer; tot 31 oktober 2026 schreef versie 06 de verzegeling nog voor; de verplichting van 300 mA zelf blijft. Details lees je in verzegeling van de differentieel vervalt.

Als de aardingsweerstand hoger is dan 30 Ω

Ligt de spreidingsweerstand van de aardverbinding boven 30 Ω, dan plan je minstens twee differentieelschakelaars met hoge of zeer hoge gevoeligheid. Elk beschermt maximaal zestien enkelvoudige of meervoudige stopcontacten. De overige kringen aan het begin vul je aan met minstens één differentieelschakelaar van maximaal 100 mA per kring of groep (4.2.4.3 b). Hou daarom al in het eerste ontwerp plaats vrij voor die extra toestellen als de aardingsmeting nog ontbreekt.

Types differentieelschakelaars

TypeEigenschapOntwerpgrens
maximaal 300 mA, min. type ABeveiliging aan het begin van de woningNominale stroom en polen moeten passen; type S is alleen een optie bij aangetoonde tijdselectiviteit
maximaal 30 mA, type AHoge of zeer hoge gevoeligheidVoor de kringen uit 4.2.4.3 b; bijkomende toestelvoorwaarden controleer je in de fabrikantgegevens
Type BDetecteert ook gladde DC-foutstromenAlleen waar foutstroomspectrum en toestelconcept dit vragen; geen automatisme voor elke laadpaal of omvormer
Type FDetecteert bepaalde gemengde frequentiesAlleen wanneer belasting, productnorm en fabrikantdocumentatie deze karakteristiek vereisen

Toestellen met halfgeleiders kunnen storende gelijkstroomcomponenten veroorzaken. Onderafdeling 5.3.5.3 punt f noemt daarvoor meerdere toegelaten oplossingen, waaronder een differentieelschakelaar die ook bij zulke fouten veilig werkt, of een DC-foutstroomdetectie in coördinatie met de differentieelschakelaar.

Selectiviteit

Selectiviteit tussen voor- en nageschakelde differentieelschakelaars toon je aan met gevoeligheid, tijd-stroomkarakteristieken, fabrikantgegevens over coördinatie en het volledige beveiligingsconcept. Een vertraagd toestel kan deel van de oplossing zijn; op zichzelf garandeert het geen selectiviteit.

Eendraadschema in PlanElec Sketch na de taak ‘Documenten voor de keuring tekenen’: aarding, netaansluiting, kWh-meter en hoofddifferentieel 300 mA aan de rail, links de bibliotheek met zoekveld.
Het vertrekpunt voor de keuringsdocumenten: aansluiting, meter en hoofdbeveiliging staan klaar, elke kring voeg je toe via het blauwe punt. De waarden zijn voorbeelden en moeten bij de installatie passen.
Afbeelding op oorspronkelijke grootte openen

Stap 3: groepen over rijen verdelen

AREI-regel: maximaal 8 eindkringen per differentieel van 30 mA

Volgens onderafdeling 4.2.4.3 b sluit je op een differentieelschakelaar met hoge of zeer hoge gevoeligheid maximaal acht eindkringen aan. Met vier tot zes kringen per toestel hou je ruimte voor latere uitbreidingen.

Typische rijverdeling

RijInhoud
Rij 1Hoofdschakelaar, differentieel aan het begin (300 mA), SPD, eventueel beltransformator
Rij 2Differentieel #1 (30 mA) met zijn kringen (licht en stopcontacten woonzone)
Rij 3Differentieel #2 (30 mA) met zijn kringen (keuken en slaapkamers)
Rij 4Differentieel #3 (30 mA) met zijn kringen (badkamer, buiten, garage, technisch)

Stap 4: reserve voorzien

Voorzie vrije plaatsen; 20 tot 30 % van de TE is een beproefde praktijk, maar geen AREI-eis. Bij 20 automaten betekent dat minstens vier tot zes vrije TE. Lege plaatsen sluit je af met blindplaten.

Reserve heb je nodig voor:

  • latere verbruikers zoals laadpaal, airco of sauna,
  • herverdeling wanneer een differentieel te veel kringen draagt,
  • een latere kastvervanging die je zo uitspaart.

Reserve is meer dan vrije TE: voorzie ook vrije klemmen, voldoende bedradingsgoot, bereikbare N- en PE-rails, plaats voor metingen en een gedocumenteerde uitbreidingsrichting.

Voorbeeld: verdeelkast met 4 rijen voor een eengezinswoning

Een volledig voorbeeld voor een Belgische eengezinswoning (3 slaapkamers, 150 m², eenfasig, zonder PV):

Rij 1 — Voeding en bescherming (18 TE)

PositieModuleTEFunctie
1–2Hoofdschakelaar 2P240 A
3–4Differentieelschakelaar 2P2300 mA, type A, 40 A
5–8SPD4Overspanningsbeveiliging
9–10Beltransformator28 V-bel
11–18Reserve8Blindplaten

Rij 2 — Groep 1: verlichting en wonen (18 TE)

PositieModuleTEFunctie
1–2Differentieel 30 mA2Type A
3Automaat B10A1Licht gelijkvloers
4Automaat B10A1Licht verdieping
5Automaat B10A1Licht kelder/buiten
6Automaat B16A1Stopcontacten woonkamer
7Automaat B16A1Stopcontacten eetkamer
8Automaat B16A1Stopcontacten gang
9–18Reserve10Blindplaten

Rij 3 — Groep 2: keuken en slaapkamers (18 TE)

PositieModuleTEFunctie
1–2Differentieel 30 mA2Type A
3Automaat B16A1Stopcontacten keuken
4Automaat B20A1Oven (eigen kring)
5Automaat B16A1Vaatwasser (eigen kring)
6Automaat B16A1Koelkast (eigen kring)
7Automaat B16A1Stopcontacten slaapkamer 1
8Automaat B16A1Stopcontacten slaapkamer 2+3
9–18Reserve10Blindplaten

Rij 4 — Groep 3: badkamer, buiten, technisch (18 TE)

PositieModuleTEFunctie
1–2Differentieel 30 mA2Type A
3Automaat B16A1Stopcontacten badkamer
4Automaat B16A1Wasmachine (eigen kring)
5Automaat B16A1Droogkast (eigen kring)
6Automaat B20A1Boiler (eigen kring)
7Automaat B16A1Stopcontacten buiten
8Automaat B16A1Garage
9–18Reserve10Blindplaten

Totaal: 18 automaten (compacte 1P+N-uitvoering), 4 differentieelschakelaars, SPD, hoofdschakelaar en beltransformator = 34 van 72 TE bezet, 53 % reserve. Elke differentieel van 30 mA draagt zes eindkringen en blijft zo onder de grens van acht. Kookplaat en een latere laadpaal passen in de reserveplaatsen.

Typische fouten bij het plannen van een verdeelkast

FoutGevolgOplossing
Te weinig rijenGeen plaats, geen thermische reserveDimensioneren op modules, bedrading en kastgegevens
SPD zonder analyse weglatenBeveiligingsconcept blijft onbewezenToepasbaarheid en keuze projectspecifiek nagaan
Meer dan 8 eindkringen per differentieel 30 mAInbreuk op 4.2.4.3 bExtra differentieelschakelaar plaatsen
Ontbrekende opschriftenInbreuk op 3.1.3.1Elke beveiliging labelen (kringaanduiding en functie)
Geen differentieel aan het beginBeveiligingsketen aan het begin onvolledigToestel van maximaal 300 mA, minstens type A en 40 A voorzien
Laadpaalbeveiliging zonder analyse kiezenDC-foutstroombeveiliging kan tekortschietenHoofdstuk 7.22, ingebouwde DC-detectie en fabrikantgegevens samen nagaan
Aardingswaarde negerenTe weinig differentieels bij > 30 ΩAardingsmeting afwachten of plaats voorzien voor extra toestellen
Geen bruikbare reserveUitbreiding wordt onnodig complexModule-, klem- en bedradingsreserve per project plannen

Opschriften en documentatie

Onderafdeling 3.1.3.1 eist dat bedienings-, beveiligings- en scheidingsinrichtingen duidelijk, opvallend en onuitwisbaar gemerkt zijn. De verdeelkast zelf krijgt een eigen aanduiding en de vermelding van de voedingsspanning (3.1.3.3). Label elke beveiliging met:

  • de kringaanduiding, identiek aan eendraadschema en situatieplan (op het eendraadschema identificeert een hoofdletter de kring, 3.1.2.1),
  • de functie, bijvoorbeeld “Licht gelijkvloers” of “Stopcontacten keuken”,
  • optioneel ruimte of verdieping.

Gebruik een labelstrook of kleef het overzicht in de deur; de meeste fabrikanten leveren beschrijfbare inlegstroken mee.

Lees ook: Tuinhuis, garage en onderverdeelbord op het schema · Een meergezinswoning met meerdere meters documenteren.

Van indeling naar uitvoerbaar ontwerp

Het tellen van modules is het ruimtelijke begin. Vóór de bestelling controleert de elektricien aansluitgegevens, aardingsstelsel, de prospectieve kortsluitstroom, selectiviteit of back-upbeveiliging en de fabrikantgoedkeuring van gecombineerde toestellen. Nominale stroom, onderbrekingsvermogen en kabeldoorsnede neem je dus nooit ongecontroleerd over uit een voorbeeld. Ook dissipatie in de gesloten kast, omgevingstemperatuur, ventilatie en toegelaten klembezetting bepalen de keuze.

Werk rij per rij. Leg voeding, hoofdscheiding, differentieelbescherming en overspanningsbeveiliging vast als traceerbare beveiligingsketen. Orden daarna de eindkringen, maar verwar een visueel nette rij niet met elektrische selectiviteit. Bij PV, batterij, generator of laadinfrastructuur toon je duidelijk vanuit welke richting energie kan stromen en welke delen bij uitgeschakeld net nog gevoed kunnen zijn. De fabrikantgegevens van differentieel, SPD, omvormer of laadpaal zijn bindende input voor het ontwerp.

Vóór de export stem je drie niveaus af: de fysieke bezetting van de kast, de beveiligingsketen in het eendraadschema en de kringaanduidingen op het situatieplan tonen dezelfde stand. Boek 1 V06 vraagt voor schema's, plannen en documenten een eenduidig nummer, een versie en een versiedatum (afdeling 3.1.2). Bij huishoudelijke installaties staan bovendien naam, hoedanigheid en eventueel btw-nummer van de verantwoordelijke en het adres van de installatie op eendraadschema en situatieplan (3.1.2.1 a).

Opleveringsstaat van de kast

Noteer vóór het sluiten van de afdekking voor elke uitgang kringaanduiding, doel, aantal polen, beveiligingstoestel, nominale stroom, kabelgegevens en bijbehorende differentieel. Vul bij stuurbare lasten contactor, stuurkring en handbediening aan. Bij meerfasige uitgangen documenteer je de gebruikte fasen; bij eenfasige uitgangen helpt een faselijst om later onevenwicht te herkennen. Controleer of elke nulleider aan de juiste differentieel is toegewezen en of de aansluitingen van de beschermingsgeleider bereikbaar blijven.

Een foto vult de gestructureerde gegevens aan, maar vervangt ze niet. Klemaanduidingen komen overeen met schema en labelstrook. Aanhaalmomenten of thermische nacontroles noteer je alleen als ze uit fabrikantinstructies of een uitvoeringsprotocol komen.

Controleer ook de mechanische toegankelijkheid: afdekkingen blijven monteerbaar, geleiders liggen niet voor bedieningsorganen en meetpunten blijven bereikbaar voor latere metingen. Aparte N-rails, bruggen en voedingen leg je traceerbaar vast. Een reserveplaats zonder veilige aansluitmogelijkheid is geen bruikbare reserve.

Bewaar de goedgekeurde pdf-versie met keuringsverslag, meetprotocollen en relevante technische fiches in het installatiedossier. Bij een latere uitbreiding overschrijf je het oude bestand niet: verhoog de versie, zet een nieuwe versiedatum en beschrijf de wijziging. Zo blijft traceerbaar welk plan bij welke keuring de werkelijke kast toonde.

Zo plan je de verdeelkast in PlanElec

Werk voor de kastplanning rechtstreeks in Pro met de bevestigde beveiligingen, modulebreedtes en reserves. Sketch dient om schema en situatieplan te tekenen; de fysieke kastindeling en het zelfcontroleverslag horen bij Pro.

Voor alleen het eendraadschema volstaat PlanElec Sketch: gratis, in de browser, met pdf-export. Een verdeelkasteditor en een zelfcontrole heeft Sketch niet. Heb je die nodig, dan neem je de tekening over naar PlanElec Pro.

In de verdeelkasteditor van PlanElec Pro plaats je modules op DIN-rails, manueel of met „Auto-Toewijzen” per differentieelgroep met reserve. De kastplanning schat uit ingevoerde modulebreedtes, reserve, klemmen, toebehoren en montagewijze de benodigde TE en stelt passende kasten voor; dat is een schatting, geen vrijgave voor uitvoering. Bij bestaande installaties herkent Pro zichtbare DIN-modules op een foto als controleerbaar bezettingsvoorstel; de bedrading leidt de herkenning niet af.

Verdeelkasteditor in PlanElec Pro met modulepalet, Auto-Toewijzen en kastplanning met 20 % reserve en passende kasten.
Kast plannen in de verdeelkasteditor: reserve, klemmen en montagewijze bepalen de geschatte behoefte in TE.
Afbeelding op oorspronkelijke grootte openen

De AREI/RGIE-zelfcontrole in Pro meldt onder meer een overvolle kast, meer dan acht eindkringen op een differentieel van 30 mA, een ontbrekende differentieel aan het begin, een hoofdschakelaar of hoofddifferentieel onder 40 A en stopcontactkringen zonder 30 mA-bescherming; minder dan 20 % reserve toont ze als tip. Ontbreekt een gegeven, dan is de controle onvolledig, niet geslaagd. Meetwaarden, fabrikantbewijzen en de keuring door het erkend organisme blijven aparte stappen. Welke regels de zelfcontrole dekt, lees je in wat controleert de zelfcontrole.

Officiële basis

Gerelateerde artikelen

Plan je verdeelkast in PlanElec Pro en controleer ze zelf →

Welke volgende stap past bij je opdracht?

Pro 1 maand proberen: voor één persoon, zonder betaalgegevens en zonder automatische overgang naar een abonnement. Met een geldig btw-nummer start je meteen; zonder btw-nummer vraag je goedkeuring aan. De proef bevat exports zonder afdekvlakken; een bevestigd account is vereist.

Van de gids naar je eigen elektriciteitsplan

Maak een project en documenteer stroombanen, kabels en beveiligingen. Controleer het resultaat aan de hand van de werkelijke installatie.

Fictief voorbeelddossier, zonder registratie te bekijken.