Verdeelkast plannen: Opbouw en dimensionering volgens AREI
Volledige handleiding voor het plannen van een verdeelkast. DIN-rail, beveiligingstoestellen, rijverdeling en voorbeeldopstelling voor een eengezinswoning.
Verdeelkast plannen: Opbouw en dimensionering volgens AREI
De verdeelkast (ook zekeringskast of verdeelbord) is het hart van elke elektrische installatie. Hier komen alle kringen samen, hier zitten de beveiligingstoestellen die uw woning en gezin beschermen tegen elektrische gevaren. Een doordachte planning bespaart niet alleen geld, maar voorkomt ook problemen bij de AREI-keuring.
Basisprincipes: Opbouw van een verdeelkast
DIN-rail (Omega-rail)
Alle modules in de verdeler worden op gestandaardiseerde DIN-rails (35 mm omega-rail volgens EN 60715) geklikt. Elke rail vormt een rij in de verdeler.
TE-eenheden (delingseenheden)
De breedte van een module wordt gemeten in TE (delingseenheden). Eén TE komt overeen met 18 mm. Typische breedtes:
| Module | Breedte (TE) |
|---|---|
| MCB 1-polig | 1 TE |
| MCB 2-polig | 2 TE |
| MCB 3-polig | 3 TE |
| RCD 2-polig (30 mA / 300 mA) | 2 TE |
| RCD 4-polig | 4 TE |
| Hoofdschakelaar 2-polig | 2 TE |
| Hoofdschakelaar 4-polig | 4 TE |
| SPD (overspanningsbeveiliging) | 2–4 TE |
| Beltransformator | 2 TE |
| Tijdschakelaar | 2 TE |
Verdeelkastafmetingen
Verdeelkasten worden gedimensioneerd op basis van rijen en TE per rij:
| Aanduiding | Rijen | TE per rij | Totaal TE |
|---|---|---|---|
| 1-rijig | 1 | 12–18 | 12–18 |
| 2-rijig | 2 | 12–18 | 24–36 |
| 3-rijig | 3 | 12–18 | 36–54 |
| 4-rijig | 4 | 12–18 | 48–72 |
Voor een typische eengezinswoning raden we minstens een 4-rijige verdeler aan met 18 TE per rij (72 TE totaal).
Stap 1: Kringen tellen
Maak een lijst van alle benodigde kringen. Voor een gemiddelde eengezinswoning (3 slaapkamers, 150 m²) rekent u op:
| Type | Aantal | MCB |
|---|---|---|
| Verlichting | 3–4 kringen | B10A of B16A |
| Stopcontacten algemeen | 4–6 kringen | B16A |
| Keuken apart (oven) | 1 | B20A of B32A |
| Keuken apart (kookplaat) | 1 | B32A (evt. 3-fasig) |
| Keuken apart (vaatwasser) | 1 | B16A |
| Wasmachine | 1 | B16A |
| Droogkast | 1 | B16A |
| Badkamer stopcontacten | 1 | B16A |
| Buiten stopcontacten | 1 | B16A |
| Boiler / warm water | 1 | B16A of B20A |
| Garage | 1 | B16A |
| Laadpaal (indien aanwezig) | 1 | B32A |
| Totaal | 17–21 kringen |
Tip: Maximaal 8 stopcontacten per kring (AREI Art. 5.3.5.2b). Lichtkringen mogen meer punten hebben, maar in de praktijk worden max. 8 lichtpunten per kring aanbevolen.
Stap 2: Beveiligingstoestellen kiezen
De beveiligingstoestellen worden hiërarchisch gerangschikt — van de voeding (bovenaan) naar beneden:
Hiërarchie van beveiligingstoestellen
Hoofdschakelaar (40A of 63A)
└── Hoofd-RCD 300 mA (Type A-S, selectief)
├── Groeps-RCD 30 mA #1 (Type A)
│ ├── MCB Licht gelijkvloers (B10A)
│ ├── MCB Licht verdieping (B10A)
│ ├── MCB Stopcontacten woonkamer (B16A)
│ └── MCB Stopcontacten gang (B16A)
├── Groeps-RCD 30 mA #2 (Type A)
│ ├── MCB Stopcontacten keuken (B16A)
│ ├── MCB Oven (B20A)
│ ├── MCB Vaatwasser (B16A)
│ └── MCB Stopcontacten slaapkamer (B16A)
└── Groeps-RCD 30 mA #3 (Type A)
├── MCB Wasmachine (B16A)
├── MCB Badkamer (B16A)
├── MCB Buiten (B16A)
└── MCB Garage (B16A)
RCD-types
| Type | Uitschakelstroom | Toepassing |
|---|---|---|
| 300 mA Type A-S | 300 mA, selectief (vertraagd) | Hoofd-RCD, schakelt alleen bij fout achter groeps-RCDs |
| 30 mA Type A | 30 mA, onvertraagd | Groeps-RCD, persoonsbescherming |
| 30 mA Type B | 30 mA, alle stroomsoorten | Voor laadpaal / omvormer met DC-component |
| 30 mA Type F | 30 mA, frequentie-onafhankelijk | Voor frequentie-omvormers (warmtepomp) |
Selectiviteit
De hoofd-RCD (300 mA, Type S = selectief) is vertraagd en schakelt pas uit wanneer de groeps-RCD (30 mA) niet heeft gereageerd. Zo valt bij een fout alleen de betreffende groeps-RCD, niet de hele installatie.
Stap 3: Verdeling over rijen
AREI-regel: Max. 8 eindkringen per RCD
Volgens AREI Art. 4.2.4.3b mogen maximaal 8 eindkringen achter één aardlekschakelaar (RCD) worden aangesloten. In de praktijk worden 4–6 MCBs per RCD aanbevolen voor een comfortabele reserve.
Typische rijverdeling
| Rij | Inhoud |
|---|---|
| Rij 1 | Hoofdschakelaar, Hoofd-RCD (300 mA), SPD, evt. beltransformator |
| Rij 2 | Groeps-RCD #1 (30 mA) + bijbehorende MCBs (licht + stopcontacten woonzone) |
| Rij 3 | Groeps-RCD #2 (30 mA) + bijbehorende MCBs (keuken + slaapkamers) |
| Rij 4 | Groeps-RCD #3 (30 mA) + bijbehorende MCBs (badkamer, buiten, garage, technisch) |
Stap 4: Reserveplaatsen inplannen
Plan minstens 20% reserveplaatsen in — liever 30%. Dit betekent:
- Bij 20 benodigde MCBs → minstens 4–6 vrije TE-plaatsen.
- Lege plaatsen worden met blindplaten afgesloten.
Waarom?
- Toekomstige uitbreidingen (laadpaal, airco, sauna).
- Herverdeling als een RCD te veel kringen heeft.
- Vermijding van een dure kast-vervanging.
Voorbeeldopstelling: 4-rijige verdeler voor eengezinswoning
Hier een compleet voorbeeld voor een typische Belgische eengezinswoning (3 SK, 150 m², zonder PV):
Rij 1 — Voeding & bescherming (18 TE)
| Positie | Module | TE | Functie |
|---|---|---|---|
| 1–2 | Hoofdschakelaar 2P | 2 | 40A hoofdschakelaar |
| 3–4 | Hoofd-RCD 2P | 2 | 300 mA Type A-S |
| 5–8 | SPD | 4 | Overspanningsbeveiliging |
| 9–10 | Beltransformator | 2 | 8V deurbel |
| 11–18 | Reserve | 8 | Blindplaten |
Rij 2 — Groep 1: Verlichting + woonzone (18 TE)
| Positie | Module | TE | Functie |
|---|---|---|---|
| 1–2 | Groeps-RCD 30 mA | 2 | Type A |
| 3 | MCB B10A | 1 | Licht gelijkvloers |
| 4 | MCB B10A | 1 | Licht verdieping |
| 5 | MCB B10A | 1 | Licht kelder/buiten |
| 6 | MCB B16A | 1 | Stopcontacten woonkamer |
| 7 | MCB B16A | 1 | Stopcontacten eetkamer |
| 8 | MCB B16A | 1 | Stopcontacten gang |
| 9–18 | Reserve | 10 | Blindplaten |
Rij 3 — Groep 2: Keuken + slaapkamers (18 TE)
| Positie | Module | TE | Functie |
|---|---|---|---|
| 1–2 | Groeps-RCD 30 mA | 2 | Type A |
| 3 | MCB B16A | 1 | Stopcontacten keuken |
| 4 | MCB B20A | 1 | Oven (apart) |
| 5 | MCB B16A | 1 | Vaatwasser (apart) |
| 6 | MCB B16A | 1 | Koelkast (apart) |
| 7 | MCB B16A | 1 | Stopcontacten slaapkamer 1 |
| 8 | MCB B16A | 1 | Stopcontacten slaapkamer 2+3 |
| 9–18 | Reserve | 10 | Blindplaten |
Rij 4 — Groep 3: Badkamer, buiten, technisch (18 TE)
| Positie | Module | TE | Functie |
|---|---|---|---|
| 1–2 | Groeps-RCD 30 mA | 2 | Type A |
| 3 | MCB B16A | 1 | Stopcontacten badkamer |
| 4 | MCB B16A | 1 | Wasmachine (apart) |
| 5 | MCB B16A | 1 | Droogkast (apart) |
| 6 | MCB B20A | 1 | Boiler (apart) |
| 7 | MCB B16A | 1 | Buiten stopcontacten |
| 8 | MCB B16A | 1 | Garage |
| 9–18 | Reserve | 10 | Blindplaten |
Totaal: 24 MCBs + 4 RCDs + SPD + hoofdschakelaar = ca. 40 TE bezet van 72 TE → 44% reserve
Typische fouten bij verdeelkastplanning
| Fout | Gevolg | Oplossing |
|---|---|---|
| Te weinig rijen | Geen ruimte voor uitbreidingen | Min. 4 rijen voor EGW |
| Geen SPD (overspanningsbeveiliging) | Aanbevolen volgens de regels van het vak (Art. 4.5.1) | SPD voorzien |
| Meer dan 8 eindkringen per RCD | AREI-overtreding (Art. 4.2.4.3b) | Extra groeps-RCD plaatsen |
| Ontbrekende opschriften | Opmerking bij keuring | Elke MCB labelen (kringnummer + functie) |
| Geen hoofd-RCD 300 mA | Ontbrekende selectiviteit | Altijd hoofd-RCD voorzien |
| Verkeerd RCD-type voor laadpaal | Foutieve uitschakeling | Type B of Type A-EV gebruiken |
| Geen reserve | Dure aanpassing achteraf | Min. 20% vrije plaatsen |
Opschriften en documentatie
Elke MCB moet gelabeld worden met:
- Kringnummer (identiek aan éénlijnschema en situatieschema)
- Functie (bijv. "Licht GV", "Stopcontacten keuken")
- Optioneel: ruimte of verdieping
Plak het opschrift in het deksel van de verdeler of gebruik een opschriftstrip. De meeste verdelerfabrikanten leveren beschrijfbare inlegstrookjes mee.
Gerelateerde artikelen
- Wat is een éénlijnschema?
- 30 mA RCD verplicht per stopcontactkring
- Kabeldoorsnede en automaat: De juiste combinatie
- Zonnepanelen in het schema
Plan uw verdeelkast visueel met de PlanElec Cabinet Editor — modules slepen op de DIN-rail, automatische AREI-controle inbegrepen. Nu uitproberen →