Is overspanningsbeveiliging (SPD) verplicht volgens het AREI?

Kort antwoord: beschermingsdoel ja, verplicht SPD-type nee

Het AREI vraagt dat personen en goederen volgens de regels van goed vakmanschap beschermd worden tegen de schadelijke gevolgen van overspanningen – bijvoorbeeld door atmosferische verschijnselen of schakeloverspanningen (AREI Boek 1, afdeling 4.5.1). Een bepaald toestel zoals “SPD type 2 in het hoofdbord” schrijft Boek 1 voor woningen niet voor. Of en welke overspanningsbeveiliging (SPD, Surge Protection Device) je plaatst, beslis je met de risicobeoordeling van het project en de gegevens van de fabrikant.

Uitdrukkelijk geregeld in hoofdstuk 4.5 zijn alleen twee zaken: overspanningsbeveiligingen worden zo ontworpen en geplaatst dat hun werking geen gevaar voor personen en goederen vormt (4.5.1). En in IT-netten wordt indien nodig aan het begin van de installatie een overspanningsbegrenzer tussen de aardverbinding en de nulgeleider of een fasegeleider aangesloten (4.5.3).

Wat een SPD doet

Een SPD leidt korte overspanningspieken naar de aarde af voor ze toestellen bereiken. Zulke pieken ontstaan door blikseminslag in de buurt, schakelhandelingen in het net of andere storingen en treffen vooral gevoelige elektronica: computers, televisies, warmtepompen en omvormers.

De types komen uit de productnormen, niet uit het AREI.

Waar de SPD in het bord zit

Een type 2 zit in het verdeelbord. Twee opstellingen zijn gangbaar:

Net → hoofdschakelaar → hoofddifferentieel (300 mA) → SPD type 2 → groepsdifferentiëlen → automaten
Net → hoofdschakelaar → SPD type 2 met eigen voorbeveiliging → hoofddifferentieel (300 mA) → …

Welke opstelling past, bepalen fabrikantvoorschrift, netsysteem en installatieconcept. Voorbeveiliging, lengte van de aansluitgeleiders en coördinatie met andere SPD's volgen de datasheet; “typisch 20 A” is geen AREI-regel. In het eendraadschema documenteer je de werkelijk geplaatste SPD met type, aansluitwijze en beschermingsgegevens.

Geldt dit ook voor bestaande installaties?

Het AREI kent geen algemene plicht om na te rusten in de zin van “elk huishouden krijgt een type 2”. Afdeling 4.5.1 formuleert een beschermingsdoel. Bij een bestaande installatie beoordeelt de elektrotechnicus bliksembeveiliging, voeding, kabeltracés, gevoelige verbruikers en het concept van de fabrikant – en documenteert de beslissing. Bij een verbouwing gelden voor het gewijzigde deel de regels die op het moment van de werken van toepassing zijn.

SPD bij zonnepanelen

Bij PV beoordeel je de AC- en de DC-zijde apart:

• AC-zijde: overspanningsbeveiliging in het verdeelbord zoals hierboven.
• DC-zijde: hoofdstuk 7.112 schrijft voor huishoudelijke PV-installaties geen DC-SPD uitdrukkelijk voor. Een DC-SPD aan de omvormer is toch gangbare praktijk, zeker bij lange DC-kabels over het dak; bepalend zijn de regels van goed vakmanschap en de fabrikantgegevens.

Tip: Veel omvormers hebben al een ingebouwde DC-SPD. Een blik in de datasheet bespaart je een extra toestel.

SPD documenteren in PlanElec

In PlanElec plaats je de SPD als eigen beveiligingstoestel in het eendraadschema en in het verdeelbord; de gegevens komen mee in de pdf. De AREI/RGIE-zelfcontrole beoordeelt of er overspanningsbeveiliging aanwezig is en meldt het resultaat als informatie – in lijn met de regelgeving, want een algemene SPD-plicht bestaat niet. De volledige controle-omvang vind je in Wat controleert de zelfcontrole. Dimensionering, afleidvermogen en coördinatie leg je vast volgens risicobeoordeling en datasheet; kosten neem je over uit een actuele projectofferte.

Verwante artikelen

• 30 mA-differentieel per stopcontact?
• Inspectiechecklist: wat de keurder nakijkt
• Zonnepanelen in het eendraadschema

Regelgrond: AREI Boek 1, versie 06, hoofdstuk 4.5 (afdelingen 4.5.1 en 4.5.3) en hoofdstuk 7.112. De officiële tekst van de FOD Economie is bepalend.