Overspanningsbeveiliging volgens het AREI — Wat u moet weten
Het AREI schrijft algemene overspanningsbeveiliging voor (Art. 4.5.1), zonder een concreet SPD-type te verplichten. Ontdek wat het AREI werkelijk regelt.
Overspanningsbeveiliging in het AREI
Het AREI schrijft in Art. 4.5.1 als algemeen principe voor dat personen en goederen beschermd moeten worden tegen de schadelijke gevolgen van overspanningen — onder andere door atmosferische verschijnselen en schakelspanningen. Een expliciete verplichting voor een specifiek SPD-toestel (bv. "Type 2") bevat het AREI echter niet. In de praktijk wordt een overspanningsbeveiligingsapparaat door de controleorganismen voor nieuwe installaties verwacht en aanbevolen.
Wat is een overspanningsbeveiliging?
Een SPD (Surge Protection Device) beschermt uw elektrische apparaten tegen overspanningspieken die ontstaan door blikseminslag, schakelingen in het net of andere storingen. Deze spanningspieken kunnen gevoelige elektronica zoals computers, televisies, warmtepompen en omvormers beschadigen.
| SPD-type | Bescherming tegen | Installatielocatie |
|---|---|---|
| Type 1 | Directe blikseminslag | Bij de huisaansluiting (alleen bij externe bliksembeveiliging) |
| Type 2 | Indirecte overspanning | In de verdeelkast — aanbevolen |
| Type 3 | Restoverspanning | Bij het stopcontact (fijnbescherming, optioneel) |
Waar wordt de SPD geïnstalleerd?
De SPD Type 2 wordt in de verdeelkast geïnstalleerd. Een gebruikelijke installatiemethode is na de hoofddifferentieel (aardlekschakelaar) en vóór de vertrekkende kringen:
Net → Hoofdschakelaar → Hoofddifferentieel (300mA) → SPD Type 2 → Groepsdifferentiëlen → Automaten
De SPD kan ook direct na de hoofdschakelaar, vóór de hoofddifferentieel, met een eigen voorzekering worden geïnstalleerd — afhankelijk van de fabrikantvoorschriften en het installatieconcept.
In het eendraadschema wordt de SPD als aparte aftakking weergegeven, beschermd door een toegewezen automaat (typisch 20A). Belangrijk: De maximale voorzekering wordt door de SPD-fabrikant bepaald en is niet vrij te kiezen. Sommige SPD's vereisen een smeltzekering (gL/gG) in plaats van een automaat.
Geldt dit ook voor bestaande installaties?
Nee — voor bestaande installaties die vóór de AREI-herziening van 2020 zijn gekeurd, geldt geen verplichting tot naplaatsing (Part 8). Bij de volgende periodieke controle wordt het ontbreken van een SPD niet als gebrek aangemerkt.
Toch aanbevolen: De kosten voor een SPD-module (€50–150) zijn minimaal in vergelijking met de schade die een overspanning aan uw elektronica kan aanrichten (televisie, router, warmtepomp — snel enkele duizenden euro's).
SPD bij zonnepanelen (PV)
Als u een PV-installatie heeft, hebt u overspanningsbeveiliging nodig aan beide zijden:
- AC-zijde (wisselstroom): SPD Type 2 in de verdeelkast — zoals hierboven beschreven
- DC-zijde (gelijkstroom): SPD Type 2 bij de omvormer — beschermt modules en omvormer tegen bliksemschade. Het AREI (Hoofdstuk 7.112) verplicht voor huishoudelijke PV-installaties niet uitdrukkelijk een SPD aan de DC-zijde; een DC-SPD bij de omvormer wordt echter sterk aanbevolen volgens de regels van goed vakmanschap en de fabrikantvoorschriften, vooral bij lange DC-leidingen of bij leidingen die over het dak lopen (verhoogd blikseminslagrisico)
Belangrijk: Veel omvormers hebben al een ingebouwde DC-SPD. Controleer het datasheet van uw omvormer.
Wat kost overspanningsbeveiliging?
| Component | Kosten |
|---|---|
| SPD Type 2 module (1-fasig) | €50 – €80 |
| SPD Type 2 module (3-fasig) | €80 – €150 |
| Installatie door elektricien | €50 – €100 |
| Bescherming: elektronica in huis | €5.000 – €20.000+ |