FAQ

Is overspanningsbeveiliging (SPD) verplicht volgens het AREI?

Het AREI vraagt bescherming tegen overspanningen (afdeling 4.5.1), maar schrijft geen bepaald SPD-type voor. Wat dat betekent voor jouw verdeelbord, bestaande installaties en PV.

Gepubliceerd op 6 juli 2026 Bijgewerkt op 6 november 2026 5 min

Kort antwoord: beschermingsdoel ja, verplicht SPD-type nee

Het AREI vraagt dat personen en goederen volgens de regels van goed vakmanschap beschermd worden tegen de schadelijke gevolgen van overspanningen – bijvoorbeeld door atmosferische verschijnselen of schakeloverspanningen (AREI Boek 1, afdeling 4.5.1). Een bepaald toestel zoals “SPD type 2 in het hoofdbord” schrijft Boek 1 voor woningen niet voor. Of en welke overspanningsbeveiliging (SPD, Surge Protection Device) je plaatst, beslis je met de risicobeoordeling van het project en de gegevens van de fabrikant.

Elektrische onderdelen tijdens de voorbereiding op de werkbank.

Uitdrukkelijk geregeld in hoofdstuk 4.5 zijn alleen twee zaken: overspanningsbeveiligingen worden zo ontworpen en geplaatst dat hun werking geen gevaar voor personen en goederen vormt (4.5.1). En in IT-netten wordt indien nodig aan het begin van de installatie een overspanningsbegrenzer tussen de aardverbinding en de nulgeleider of een fasegeleider aangesloten (4.5.3).

Wat een SPD doet

Een SPD leidt korte overspanningspieken naar de aarde af voor ze toestellen bereiken. Zulke pieken ontstaan door blikseminslag in de buurt, schakelhandelingen in het net of andere storingen en treffen vooral gevoelige elektronica: computers, televisies, warmtepompen en omvormers.

SPD-typeBescherming tegenGebruikelijke plaats
Type 1DeelbliksemstromenAan het begin van de installatie, typisch bij uitwendige bliksembeveiliging
Type 2Indirecte overspanningenIn het hoofdbord – de gebruikelijke keuze in woningen
Type 3RestoverspanningenDicht bij het toestel, als fijnbeveiliging achter een type 2

De types komen uit de productnormen, niet uit het AREI.

Waar de SPD in het bord zit

Een type 2 zit in het verdeelbord. Twee opstellingen zijn gangbaar:

Twee opstellingen van een SPD type 2: in opstelling A takt de SPD achter de hoofddifferentieel van 300 mA af naar PE, in opstelling B vóór de hoofddifferentieel met eigen voorbeveiliging; het AREI schrijft geen opstelling voor (4.5.1)
Beide opstellingen zijn gangbaar; welke past, bepalen fabrikantvoorschrift, netsysteem en installatieconcept, niet het AREI (4.5.1).
Afbeelding op oorspronkelijke grootte openen
  • Opstelling A: Net → hoofdschakelaar → hoofddifferentieel (300 mA) → SPD type 2 → groepsdifferentiëlen → automaten
  • Opstelling B: Net → hoofdschakelaar → SPD type 2 met eigen voorbeveiliging → hoofddifferentieel (300 mA) → …

Welke opstelling past, bepalen fabrikantvoorschrift, netsysteem en installatieconcept. Voorbeveiliging, lengte van de aansluitgeleiders en coördinatie met andere SPD's volgen de datasheet; “typisch 20 A” is geen AREI-regel. In het eendraadschema documenteer je de werkelijk geplaatste SPD met type, aansluitwijze en beschermingsgegevens.

Geldt dit ook voor bestaande installaties?

Het AREI kent geen algemene plicht om na te rusten in de zin van “elk huishouden krijgt een type 2”. Afdeling 4.5.1 formuleert een beschermingsdoel. Bij een bestaande installatie beoordeelt de elektrotechnicus bliksembeveiliging, voeding, kabeltracés, gevoelige verbruikers en het concept van de fabrikant – en documenteert de beslissing. Bij een verbouwing gelden voor het gewijzigde deel de regels die op het moment van de werken van toepassing zijn.

SPD bij zonnepanelen

Bij PV beoordeel je de AC- en de DC-zijde apart:

  • AC-zijde: overspanningsbeveiliging in het verdeelbord zoals hierboven.
  • DC-zijde: hoofdstuk 7.112 schrijft voor huishoudelijke PV-installaties geen DC-SPD uitdrukkelijk voor. Een DC-SPD aan de omvormer is toch gangbare praktijk, zeker bij lange DC-kabels over het dak; bepalend zijn de regels van goed vakmanschap en de fabrikantgegevens.

Tip: Veel omvormers hebben al een ingebouwde DC-SPD. Een blik in de datasheet bespaart je een extra toestel.

SPD documenteren in PlanElec

In PlanElec Sketch plaats je de overspanningsbeveiliging als eigen symbool in het eendraadschema, voor de AC- of de DC-zijde. SPD-type (1, 1+2, 2, 2+3 of 3), aantal polen en Uc, Up, In en Iimp neem je over uit de datasheet; Sketch drukt die gegevens bij het symbool af. Sketch controleert type noch plaats. Je begint gratis in de browser met Documenten voor de keuring tekenen.

In PlanElec Pro plaats je de SPD als module in de verdeelkast. Hangt een AC-SPD rechtstreeks aan de uitgang van de hoofdschakelaar (plaats van opstelling B), dan tekent Pro hem in het eendraadschema als aftakking met symbool en legende, ook in de pdf. Hangt hij aan een ander toestel, bijvoorbeeld achter de hoofddifferentieel (opstelling A), dan tekent Pro hem niet in het eendraadschema en ontbreekt hij ook in de pdf. De AREI/RGIE-zelfcontrole beoordeelt of er overspanningsbeveiliging aanwezig is en meldt het resultaat als informatie – in lijn met de regelgeving, want een algemene SPD-plicht bestaat niet. De volledige controle-omvang vind je in Wat controleert de zelfcontrole. Dimensionering, afleidvermogen en coördinatie leg je vast volgens risicobeoordeling en datasheet; kosten neem je over uit een actuele projectofferte.

PlanElec Sketch: ‘Overspanningsbeveiliging’ type 2, 3P+N op de verdeler, met Uc 275 V, Up 1,5 kV en In 20 kA bij het symbool; rechts de eigenschappen met de verwijzing naar de fiche.
Type, polen en kenwaarden neem je over van de fiche, Sketch drukt ze bij het symbool. De waarden zijn voorbeelden; Sketch controleert type noch plaats.
Afbeelding op oorspronkelijke grootte openen
‘Eendraadschema’ in PlanElec Pro: ‘Overspanningsbeveiliging’ type 2 (3P+N) als aftakking tussen hoofdschakelaar en differentieel 300 mA, daaronder meter en netaansluiting 3×400V+N.
Zit de SPD aan de uitgang van de hoofdschakelaar, dan tekent Pro hem als aftakking met symbool, ook in de PDF. Type en kenwaarden komen uit de fiche; Pro controleert ze niet.
Afbeelding op oorspronkelijke grootte openen

Verwante artikelen

Regelgrond: AREI Boek 1, versie 07 (hoofdstukken 4.5 en 7.112 ongewijzigd ten opzichte van versie 06), hoofdstuk 4.5 (afdelingen 4.5.1 en 4.5.3) en hoofdstuk 7.112. De officiële tekst van de FOD Economie is bepalend.

Documenten voor de keuring tekenen

PlanElec Sketch begint met de aansluiting en de hoofdbeveiliging, de rest teken je zelf. Resultaat: eendraadschema en situatieplan. De keuring zelf doet het erkende keuringsorganisme.

Fictief voorbeelddossier, zonder registratie te bekijken.