Is een hoofdschakelaar verplicht? Wat het AREI voorschrijft

Kort antwoord: ja, met minstens 40 A in woningen

Ja, een hoofdschakelaar is in België verplicht. Volgens AREI Boek 1, onderafdeling 5.3.5.1 b is elk hoofdschakel- en verdeelbord voorzien van een algemene lastscheidingsschakelaar die alle lijngeleiders en eventueel de nulgeleider gelijktijdig onderbreekt. Zijn toegekende stroom is aangepast aan de installatie en bedraagt algemeen minstens 25 A, in huishoudelijke installaties minstens 40 A.

Een lastscheidingsschakelaar mag – anders dan een gewone scheider – onder belasting geschakeld worden. Precies daarom is hij de hoofdschakelaar: één handgreep en de hele installatie is spanningsloos.

De eisen op een rij

In de praktijk betekent “alle lijngeleiders en eventueel de nulgeleider”: tweepolig bij een eenfasige aansluiting, vierpolig bij 3N~400 V en driepolig bij 3×230 V zonder nulgeleider. Een vaste montagehoogte noemt het AREI niet; wat telt, is dat je het bord bereikt zonder ladder, gereedschap of meubels te verschuiven.

Waarvoor de hoofdschakelaar dient

1. Uitschakelen in een noodgeval: bij brand, waterschade of een elektrisch ongeval schakelt elke bewoner de hele installatie met één handgreep uit – zonder vakkennis.
2. Spanningsloos maken voor werken: wie aan de installatie werkt, scheidt ze eerst veilig van het net.

Typische vaststellingen bij de keuring

In oude installaties ontbreekt de hoofdschakelaar soms helemaal, of zit er alleen een eenpolige schakelaar die de nulgeleider niet onderbreekt. Deze punten controleer je vóór de keuring:

• Is er een hoofdschakelaar?
• Onderbreekt hij alle lijngeleiders (en de nulgeleider waar aanwezig) tegelijk?
• Is de toegekende stroom in de woning minstens 40 A en passend voor de installatie?
• Is het bord vrij bereikbaar – niet achter meubels of in een afgesloten ruimte?

Hoofdschakelaar en hoofdzekering zijn twee verschillende dingen

De hoofdschakelaar is geen overstroombeveiliging. Hij scheidt, hij beveiligt niet. De overstroombeveiliging komt van het toestel van de netbeheerder vóór de meter en van de automaten in het bord. Omgekeerd mag het toestel van de netbeheerder de functie van hoofdschakelaar alleen overnemen als het uitdrukkelijk ontworpen is om te scheiden (5.3.5.1 b). Welk onderbrekingsvermogen de automaten achter de hoofdschakelaar nodig hebben, lees je in Onderbrekingsvermogen van automaten.

Hoofdschakelaar en differentieel aan het voedingspunt

Aan het voedingspunt van een woning zit bovendien minstens één differentieelschakelaar van hoogstens 300 mA, minstens type A en met een nominale stroom van minstens 40 A (4.2.4.3 b, 5.3.5.3 a). Die verzekert de scheidingsfunctie volgens 5.3.3.1 a.3. Dat is een eis aan dat toestel, geen uitzondering op 5.3.5.1 b: als vervanging van de algemene lastscheidingsschakelaar noemt het AREI uitdrukkelijk alleen de overstroombeveiliging van de netbeheerder. Of één toestel beide rollen vervult, toon je aan met zijn kenmerken. Op het eendraadschema moet in elk geval eenduidig te zien zijn welk toestel de functie van algemene lastscheidingsschakelaar vervult.

Hoofdschakelaar ontwerpen in PlanElec

In PlanElec plaats je de hoofdschakelaar met aantal polen en toegekende stroom in eendraadschema en verdeelbord. De AREI/RGIE-zelfcontrole meldt een ontbrekende hoofdschakelaar en een hoofdschakelaar onder 40 A in een woning als fout. De volledige controle-omvang vind je in Wat controleert de zelfcontrole. De keuring van de uitgevoerde installatie doet het erkend organisme.

Verwante artikelen

• Inspectiechecklist: wat de keurder nakijkt
• 30 mA-differentieel per stopcontact?
• Elektrische keuring in België

Regelgrond: AREI Boek 1, versie 06, onderafdeling 5.3.5.1 b en c, aangevuld met 4.2.4.3 b, 5.3.3.1 a.3 en 5.3.5.3 a. De officiële tekst van de FOD Economie is bepalend.