Hoe teken ik zelf het eendraadschema van mijn bestaande installatie – bijvoorbeeld voor de verkoop van mijn woning?
Bestaande installatie zonder plannen? Zo breng je verdeelbord, stroomkringen en ruimtes zelf in kaart, teken je eendraadschema en situatieschema gratis in PlanElec Sketch en weet je wat je elektricien aanvult – met AREI-verwijzingen.
Ja, je kunt de huidige toestand van je installatie zelf opnemen en als eendraadschema met situatieschema tekenen: verdeelbord aflezen, stroomkringen één voor één uitschakelen en toewijzen, de ruimtes aflopen en alles gratis tekenen in PlanElec Sketch. Wat je niet zeker ziet zonder het verdeelbord te openen, vooral kabeltype, doorsnede en plaatsingswijze, markeer je als open en laat je aanvullen door je elektricien. De plannen tonen de bestaande toestand; of de installatie conform is, stelt het erkend organisme vast.

Stand van 7 november 2026, AREI Boek 1 versie 07 (van toepassing sinds 1 november 2026). Geschreven door het PlanElec-team, dat Sketch en Pro maakt.
Wanneer heb ik een eendraadschema van mijn bestaande installatie nodig?
Drie aanleidingen komen het vaakst voor:
| Aanleiding | Wat het AREI zegt | Wat je nodig hebt |
|---|---|---|
| Verkoop van een woning of appartement | Controlebezoek bij de verkoop van een oude installatie (onderafdeling 8.4.2.2 a); ontbreken de plannen, dan wordt dat als inbreuk in het verslag vermeld (onderafdeling 8.4.2.2 d) | Eendraadschema en situatieschema van de huidige toestand |
| Niet-belangrijke wijziging, zoals een extra stopcontact | Geen nieuw eendraadschema nodig, een korte, gedateerde en ondertekende beschrijving volstaat; het situatieschema toont de wijziging (onderafdeling 3.1.2.1 a) | Een actueel plan waarop de wijziging komt |
| Belangrijke wijziging of uitbreiding | De verantwoordelijke voor de uitvoering maakt eendraadschema’s en situatieplannen (onderafdeling 3.1.2.1 a), daarna volgt een gelijkvormigheidsonderzoek | Jouw opname als vertrekpunt voor de elektricien |
Bij een verkoop voert het erkend organisme de keuring ook zonder plannen uit. De vertegenwoordiger maakt dan een summiere beschrijving van de borden en een ruwe schets. Die stukken mogen niet als eendraadschema en situatieplan gebruikt worden, en het ontbreken van de plannen staat als inbreuk in het verslag (onderafdeling 8.4.2.2 d). Wat er bij een verkoop verder geldt, lees je in Elektrisch dossier bij woningverkoop.
Mag ik het schema van mijn eigen installatie zelf tekenen?
Voor een nieuwe installatie of een belangrijke wijziging maakt de verantwoordelijke voor de uitvoering van het werk de plannen; zijn naam, hoedanigheid en eventueel btw-nummer staan erop (onderafdeling 3.1.2.1 a). Voor de huidige toestand van een oude installatie bij een verkoop eist onderafdeling 8.4.2.2 d dat er plannen zijn; wie ze tekent, regelt die onderafdeling niet. Vraag daarom vóór de afspraak aan je erkend organisme of het een zelf getekende opname aanvaardt, en laat open gegevens aanvullen door een elektricien.
Jouw deel is het monnikenwerk: ruimtes, stopcontacten, lichtpunten en schakelaars vinden en aan een stroomkring toewijzen. Dat spaart de elektricien tijd ter plaatse. De kostenvergelijking van beide wegen vind je in Eendraadschema zelf tekenen of een elektricien inschakelen.
Wat moet er op het eendraadschema van een woning staan?
Onderafdeling 3.1.2.2 a geeft de minimale inhoud. De tabel toont wat je zelf zeker kunt opnemen en wat open blijft:
| Gegeven volgens onderafdeling 3.1.2.2 a | Waar je het vindt | Zelf op te nemen? |
|---|---|---|
| Type en kenmerken van de differentieelschakelaars | Opdruk vooraan: nominale stroom, 30 mA of 300 mA, type A of AC | Ja, meestal af te lezen |
| Type en kenmerken van de automaten en zekeringen | Opdruk: bijvoorbeeld C16, B20, C32; zekeringen op het patroon | Ja, meestal af te lezen |
| Stopcontacten, lichtpunten, schakelaars | Uitschakelen en de ruimtes aflopen | Ja |
| Vaste toestellen (kookplaat, boiler, warmtepomp …) | Uitschakelen, typeplaatje van het toestel | Ja |
| Bronnen (omvormer van zonnepanelen, batterij) | Typeplaatje, documenten van de installatie | Gedeeltelijk |
| Verbindings- en aftakdozen | Alleen zichtbaar als ze bereikbaar zijn | Gedeeltelijk |
| Kabel: type, doorsnede, aantal geleiders | In het bord aan de klemmen, in de doos | Nee, alleen met geopend bord – elektricien |
| Plaatsingswijze | Ingewerkt, in buis, opbouw | Gedeeltelijk; bij twijfel open laten |
Daarnaast vraagt onderafdeling 3.1.2.1 a het adres van de installatie, spanning en stroomsoort, een hoofdletter per stroomkring en de nummering van de punten in volgorde vanaf de beveiliging. Delen waarvan de uitvoering vóór 1 oktober 1981 begon, krijgen op het schema de vermelding “oude installatie”. Elk schema draagt een nummer, een versie en de datum van die versie (afdeling 3.1.2). Hoe de symbolen eruitzien, toont AREI-symbolen.
Hoe neem ik het verdeelbord op zonder risico?
Open alleen de deur van het verdeelbord, nooit de afdekplaat over de klemmen. Daarachter zitten delen onder spanning; daar werkt alleen een elektricien.
- Fotografeer de voorkant. Elke rij apart, scherp genoeg om de opdrukken te lezen. Fotografeer ook de bestaande benamingen naast de automaten.
- Noteer de volgorde. Van de aansluiting via de hoofdschakelaar of de hoofddifferentieel naar de groepsdifferentieelschakelaars en de automaten eronder. Die keten is de ruggengraat van je schema.
- Lees de waarden af. Op de differentieelschakelaar nominale stroom, aanspreekstroom (bijvoorbeeld 300 mA of 30 mA) en type; op de automaat de karakteristiek en de nominale stroom, zoals C16.
- Zoek onderverdeelborden. Garage, zolder of kelder hebben vaak een eigen klein bord. Het hangt aan een vertrekkende kring van het hoofdbord en krijgt in het schema een eigen deel.
Hoe vind ik welk stopcontact op welke stroomkring zit?
Schakel de automaten één voor één uit en loop door alle ruimtes. Wat spanningsloos is, hoort bij die stroomkring. Een stopcontacttester of een klein lampje gaat sneller dan elk toestel apart aanzetten.
- Laat je huisgenoten weten dat je uitschakelt; denk even aan diepvries, router en verwarming.
- Noteer per ruimte: stopcontacten (een enkel of meervoudig stopcontact telt als één punt), lichtpunten, schakelaars en vaste toestellen.
- Een lichtpunt met twee schakelaars is een wisselschakeling; welk schakelaartype op het schema komt, lees je in Wissel-, kruis- of dubbele schakeling.
- Vind je een punt dat bij geen enkele automaat uitvalt, of een automaat zonder verbruiker, noteer het als open. De elektricien zoekt het uit.
Zo ontstaat een lijst “stroomkring → punten per ruimte”. Die is de basis voor beide plannen: het eendraadschema toont de elektrische keten, het situatieschema de plaats in de ruimte. Het verschil lees je in Eendraadschema vs. situatieschema.
Hoe teken ik de bestaande toestand in PlanElec Sketch?
Sketch is gratis, werkt in de browser en vraagt geen account om te tekenen. Voor je opname volstaat Sketch; Pro heb je daarvoor niet nodig.
- Open Sketch met de taak ‘Documenten voor de keuring tekenen’. De tekening begint met aansluiting, meter en hoofdbeveiliging.
- Voeg in het onderdeel Eendraadschema via het blauwe aansluitpunt je differentieelschakelaars toe en per stroomkring de automaat en de verbruikers. Kringletters en nummers kent Sketch automatisch toe, in volgorde vanaf de beveiliging. Een onderverdeelbord zet je uit de bibliotheek op de kabel van zijn vertrekkende kring.
- Wat je niet weet, schrijf je als notitie of vrije tekst op het schema, bijvoorbeeld “doorsnede open – elektricien”. Zo gaat geen gat verloren.
- In het onderdeel Situatieplan maak je per bouwlaag een verdieping (Verdieping toevoegen) en sleep je de toestellen uit het schema naar hun plaats. Met een gratis account laad je een grondplan als afbeelding of pdf op als onderlegger; zonder account teken je muren en ruimtes zelf.
- Vul onder Document → Documentgegevens het adres van de installatie, de klant en het erkend organisme in.
- In het onderdeel Afdrukken toont Documenten nakijken wat nog ontbreekt en springt naar de plaats. Daarna Pdf maken.

Zonder account blijft de tekening in je browser; bewaar ze ook als bestand. Met een gratis account staat ze in de cloud en heb je ze op elk toestel; zonder Pro houdt een account tot drie locaties bij. Zonder account draagt de pdf een logo-watermerk, een gratis account haalt het weg. Alle grenzen staan op de prijspagina.

Wat vult de elektricien aan, en wat controleert het erkend organisme?
| Taak | Jij | Elektricien | Erkend organisme |
|---|---|---|---|
| Ruimtes, punten en toewijzing aan stroomkringen opnemen | ✓ | controleert | |
| Beveiligingen aan de voorkant aflezen | ✓ | controleert | |
| Kabeltype, doorsnede, aantal geleiders, plaatsingswijze aanvullen | ✓ | ||
| Fouten herstellen die bij de opname opvallen | ✓ | ||
| Controlebezoek, metingen, verslag | ✓ | ||
| Plannen bij gelijkvormigheid ondertekenen en dateren (bij nieuwe installaties en belangrijke wijzigingen, onderafdeling 3.1.2.1 a) | ✓ | ✓ |
Geef je elektricien de pdf of het Sketch-bestand. Werkt die met PlanElec Pro, dan neemt die de tekening over met Overnemen in Pro en plant daar verdeelbord en zelfcontroleverslag; hoe de overdracht werkt, lees je in Maak kennis met PlanElec Sketch. Voor jou als eigenaar kost Sketch daarbij niets.
Welke fouten gebeuren het vaakst bij de opname?
- Meervoudig stopcontact dubbel geteld. Een dubbel of driedubbel stopcontact is één punt. Voor de regel van acht stopcontacten per kring: Hoeveel stopcontacten per stroomkring?.
- Onderverdeelbord over het hoofd gezien. Een tweede kast in garage of kelder hoort met zijn vertrekkende kring op het schema en met zijn plaats op het situatieschema (onderafdeling 3.1.2.3 a).
- Kringletters ontbreken op het situatieschema. Elk punt op het plan draagt de letter en het nummer uit het schema (onderafdeling 3.1.2.1 a). Sketch neemt dat automatisch over als je de toestellen uit het schema op het plan sleept.
- Waarden gegokt. Een geschatte doorsnede op het plan is slechter dan “open”. Schrijf alleen wat je afgelezen hebt.
- Oude installatie zonder vermelding. Delen van vóór 1 oktober 1981 krijgen de vermelding “oude installatie”. Welke bijzondere regels voor oude installaties gelden, lees je in Oude installaties en AREI deel 8.
Wat als de keuring toch negatief is?
Een negatief verslag vermeldt inbreuken; bij een verkoop heeft de koper 18 maanden vanaf de verkoopakte om ze te laten herstellen, daarna volgt een nieuw controlebezoek (onderafdeling 8.4.2.2 a). Je opname is dan de basis voor de herstellingen: de elektricien tekent de wijzigingen in, en het bijgewerkte plan gaat mee naar de nieuwe keuring. Hoe je het verslag leest, lees je in Elektrokeuring afgekeurd – wat nu?.
Sketch of Pro: wat heb je nodig?
| Jouw situatie | Tool |
|---|---|
| Eigenaar die de bestaande toestand opneemt voor verkoop of keuring | Sketch, gratis |
| Een kleine wijziging op een bestaand plan bijtekenen | Sketch |
| Elektrobedrijf dat verdeelbord en zelfcontroleverslag nodig heeft | Pro, overname uit Sketch |
| Meerdere klantprojecten in team, met leestoegang voor monteurs | Pro |
Als eigenaar blijf je bij Sketch. Pro is bedoeld voor bedrijven die volledige installaties plannen; wat het meer kan, toont de productpagina van PlanElec Pro.
Grenzen van deze handleiding
Sketch controleert geen AREI-regels en meet niets. Het tekent wat je ingeeft. Of isolatieweerstand, aarding en differentieelschakelaars in orde zijn, stelt alleen de meting van het erkend organisme vast. Open geen afdekplaten en werk niet aan delen onder spanning. Een zelf opgenomen plan vervangt geen vakkundig ontwerp bij een uitbreiding.
Officiële bron en verder lezen
- FOD Economie: Algemeen Reglement op de Elektrische Installaties, Boek 1 – afdeling 3.1.2, onderafdelingen 3.1.2.1 a, 3.1.2.2 a, 3.1.2.3 a en 8.4.2.2
- Eendraadschema maken: stap voor stap volgens het AREI
- Situatieschema tekenen: handleiding
- Renovatie en AREI: wanneer heb je nieuwe plannen nodig?
- Elektrisch dossier bij woningverkoop
Teken je bestaande installatie nu gratis in PlanElec Sketch →
Documenten voor de keuring tekenen
PlanElec Sketch begint met de aansluiting en de hoofdbeveiliging, de rest teken je zelf. Resultaat: eendraadschema en situatieplan. De keuring zelf doet het erkende keuringsorganisme.
Fictief voorbeelddossier, zonder registratie te bekijken.