Renovatie en AREI: wanneer heb je nieuwe elektrische plannen nodig?
Welke renovatie nieuwe plannen en een gelijkvormigheidscontrole vraagt: belangrijke en niet-belangrijke wijzigingen, gewijzigde en ongewijzigde delen, oude installaties volgens deel 8 en de dossierplicht.
Wanneer leidt een renovatie tot nieuwe plannen en een keuring?
De elektrische omvang beslist, niet het woord “renovatie”. Een belangrijke wijziging of uitbreiding vraagt een bijgewerkt eendraadschema en situatieplan en ondergaat vóór ingebruikname een gelijkvormigheidscontrole. Die controle is beperkt tot de toegevoegde of gewijzigde delen; een ongewijzigd deel wordt alleen meegenomen voor de eigenschappen die door de wijziging veranderen (AREI/RGIE Boek 1, onderafdeling 6.4.7.3). Een niet-belangrijke wijziging vraagt geen nieuw eendraadschema: een gedateerde en ondertekende bondige beschrijving volstaat, en het situatieplan toont de wijziging toch (onderafdeling 3.1.2.1 a). Renoveer je je eigen woning, begin dan met de bestaande toestand in Sketch en bespreek de geplande wijzigingen met je elektricien.

Een lijst die elk verplaatst stopcontact automatisch als “belangrijk” of “niet belangrijk” indeelt, staat niet in het AREI. Leg de indeling daarom vóór de werken vast met je elektricien en vraag bij twijfel het controleorganisme.
Welk werk leidt tot wat?
| Situatie | Documenten | Controle | Bron |
|---|---|---|---|
| Belangrijke wijziging of uitbreiding | eendraadschema en situatieplan opstellen of bijwerken | gelijkvormigheidscontrole van gewijzigde en toegevoegde delen vóór ingebruikname | 3.1.2.1 a, 6.4.7.3 |
| Wijziging beïnvloedt een ongewijzigd deel | invloed documenteren | ongewijzigd deel wordt voor de gewijzigde eigenschappen mee gecontroleerd en in het verslag vermeld | 6.4.7.3 |
| Niet-belangrijke wijziging | gedateerde, ondertekende bondige beschrijving; situatieplan toont de toestand | geen gelijkvormigheidscontrole vóór ingebruikname voorgeschreven | 3.1.2.1 a |
| Belangrijke wijziging van een oude installatie (vóór 1/10/1981) | zoals hierboven; oude delen op het schema aangeduid als “oude installatie” | volledige installatie achter minstens één differentieelschakelaar ≤ 300 mA aan het begin | 3.1.2.1 a, 4.2.4.3 b |
| Volledige vernieuwing van de installatie | volledige plannenset zoals bij een nieuwe installatie | gelijkvormigheidscontrole vóór ingebruikname | hoofdstuk 6.4 |
| Gelijkwaardige vervanging van een toestel | type en kenmerken van de vervanging noteren | indeling door de elektricien zodra ligging, leiding, beveiliging of functie wijzigt | geen aparte regel |
Een praktische beslisroute
- Is het werk zuiver niet-elektrisch? Schilderwerk of een nieuwe vloer verandert de elektrische installatie niet.
- Wordt alleen een toestel gelijkwaardig vervangen? Documenteer de vervanging en controleer of eigenschappen en beveiligingsconcept gelijk blijven.
- Komen er nieuwe leidingen, kringen, bronnen of een nieuw bord? Behandel het project als mogelijke belangrijke wijziging of uitbreiding tot de elektricien het heeft ingedeeld.
- Veranderen spanning, aansluiting, aarding of beveiligingsketen? Dan reikt het effect verder dan het nieuwe onderdeel.
- Welke bestaande delen zijn betrokken? Baken ze af op basis van kringen, bord en werkelijke leidingloop.
Een nieuwe onderverdeling, een extra kring voor laadpaal of warmtepomp, een nieuw verdeelbord of een gewijzigde aansluiting leg je daarom vroeg aan je elektricien voor. Een afdekplaat, lamp of schakelaar die zonder wijziging van de elektrische eigenschappen gelijkwaardig wordt vervangen, ligt dichter bij onderhoud.
Bestaat er een “contaminatieregel”?
Nee. Het populaire begrip beweert dat elke kleine wijziging het hele huis volgens het huidige reglement keuringsplichtig maakt. Zo staat het niet in Boek 1. De controle van een belangrijke wijziging omvat de gewijzigde en toegevoegde delen; een ongewijzigd deel wordt alleen gecontroleerd voor de eigenschappen die door de wijziging verschuiven (onderafdeling 6.4.7.3).
Eén regel met effect op de hele installatie bestaat wel, en ze geldt voor oude installaties: bij een belangrijke wijziging of uitbreiding van een oude huishoudelijke installatie zoals bedoeld in deel 8 beschermt minstens één differentieelschakelaar van ten hoogste 300 mA aan het begin de volledige installatie (onderafdeling 4.2.4.3 b). Neem die differentieelschakelaar mee in de planning van elke grotere renovatie van een woning met een oude installatie.
Baken het werk duidelijk af: noteer welke kringen, leidingdelen, beveiligingen en ruimten erbij betrokken zijn. Markeer bestaande delen, het nieuwe deel en gemeenschappelijke beveiligings- of voedingspunten. Die documentatie maakt de controleomvang begrijpelijk; wat het erkend organisme controleert, bepaalt het zelf.
Wat deel 8 werkelijk doet
Deel 8 bevat concrete afwijkingen voor bestaande delen, afhankelijk van de periode van uitvoering. Voor oude huishoudelijke installaties waarvan de uitvoering vóór 1 oktober 1981 begon, geldt afdeling 8.2.1; voor installaties die volgens het vroegere AREI werden gekeurd, afdeling 8.2.2. Elke afwijking heeft een precieze toepassing en vaak voorwaarden. Nieuwe of belangrijk gewijzigde delen ontwerp je volgens de huidige eisen.
Belangrijk voor de documenten: voor bestaande delen van oude installaties staat afdeling 8.2.1 nr. 7 een vereenvoudigd eendraadschema toe met adres, nominale spanning, doorsnede van de voedingskabel van het hoofdbord, aard en doorsnede van de vertrekken en de differentieel- en andere beveiligingen met hun kenmerken, en een vereenvoudigd situatieplan met stopcontacten, schakelaars, lichtpunten en vaste toestellen.
Noteer per bestaand deel de bouwperiode, bestaande keuringsverslagen, leiding- en beveiligingsgegevens en latere wijzigingen. Een woning uit de jaren 1960 bevat vaak onderdelen uit meerdere decennia. Het bouwjaar van de woning bewijst dus niet welke afwijking voor een bepaalde kring geldt.
Woning met bestaande plannen
Bestaan er een actueel eendraadschema en situatieplan:
- Plannen bijwerken: nieuwe kringen en gewijzigde posities intekenen.
- Oud en nieuw onderscheiden: gewijzigde en ongewijzigde delen herkenbaar maken.
- Versie verhogen: nummer, versie en versiedatum aanpassen en de bijgewerkte plannen aan het erkend organisme voorleggen.
Woning zonder plannen
Veel oudere woningen hebben geen documenten. Dan geldt:
- Nieuwe en belangrijk gewijzigde delen krijgen een volledig eendraadschema en situatieplan (onderafdeling 3.1.2.1 a).
- Bestaande delen van vóór 1981 die op het schema staan, markeer je als “oude installatie”; voor die delen volstaat de vereenvoudigde set volgens afdeling 8.2.1 nr. 7.
- Het dossier volgens afdeling 9.1.2 bevat de schema's en plannen van de installatie. Ontbreken ze bij het controlebezoek bij verkoop, dan noteert het erkend organisme dat als inbreuk; zijn korte beschrijving en ruwe schets vervangen geen eendraadschema (onderafdeling 8.4.2.2 d).
Wie toch renoveert, neemt de bestaande installatie dus het best meteen mee op. Die opname hoort als aparte post in de offerte.
Het vereenvoudigde plan van de bestaande installatie en de nieuwe delen teken je gratis in de browser in PlanElec Sketch: eendraadschema en situatieplan, ook zonder account. Met een gratis account leg je een bestaand grondplan of oud plan als afbeelding of pdf eronder. Vóór de pdf toont „Documenten nakijken” wat nog ontbreekt, bijvoorbeeld lege velden in het titelblok, kringen zonder beveiliging of toestellen op het schema zonder plaats op het situatieplan. Of de installatie conform is, beoordeelt het erkend organisme.

Lees ook: Een eendraadschema van een bestaande installatie opmaken.
Documentatie bij renovatie
Opnemen zonder gevaarlijke aannames
Begin met bestaande keuringsverslagen, plannen, facturen en etiketten en vergelijk ze met het echte bord. Voor de opname schakelt een vakman kringen gecontroleerd uit en volgt welke punten werkelijk uitvallen; werken aan spanningvoerende delen en in het bord horen in bekwame handen. Vermoede leidingtrajecten markeer je als vermoeden, niet als feit.
Maak een lijst per kring: code, gevoede ruimten, zichtbaar leidingtype en doorsnede, beveiliging, differentieelschakelaar, gekende dozen en vast aangesloten toestellen. Houd onbekende waarden gescheiden van bevestigde. Foto's leggen etiketten en toestand vast; meting en schema vervangen ze niet.
Verdeel de renovatie in werkpakketten
Scheid veiligheidsgebreken, noodzakelijke aanpassingen voor de nieuwe werken en gewenste comfortuitbreidingen. Zo zie je wat vóór ingebruikname geregeld moet zijn en wat later kan. Bekijk gemeenschappelijke punten eerst: hoofdbord, aarding, voeding en gedeelde differentieelschakelaars verbinden meerdere ruimten. Een nieuwe keukenleiding is ruimtelijk lokaal, maar raakt elektrisch het bord en zijn beveiligingsketen.
Documenteer per pakket de begintoestand, de geplande wijziging, de betrokken bestaande kenmerken en de eindtoestand. Leg de indeling als belangrijk of niet-belangrijk vast voor er gepleisterd wordt. Controleomvang, metingen en bereikbare controlepunten bepalen planning en afspraak.
Maak de uitgevoerde toestand
Neem geplande posities niet ongecontroleerd over in de eindversie. Vergelijk stopcontacten, schakelaars, lichtpunten, dozen en vaste toestellen ruimte per ruimte en koppel daarna elke kring aan beveiliging, kabelgegevens en bordpositie. Oude delen waarvan de uitvoering vóór 1 oktober 1981 begon, dragen op het eendraadschema de vermelding “oude installatie” wanneer ze worden weergegeven.
Schema's en plannen dragen nummer, versie en versiedatum. Een korte wijzigingsnotitie noemt de bewerkte ruimten of kringen. Bewaar eerdere goedgekeurde versies; ze tonen wanneer welk bestaand deel ontstond. De actuele plannen liggen ter plaatse klaar voor toezicht, controle, onderhoud, herstelling en verbouwing (onderafdeling 3.1.2.1 d).
Verslag en opmerkingen behandelen
Bezorg het erkend organisme de gevraagde plannen en documenten in leesbare vorm. Een vaststelling verdwijnt niet door een mooiere tekening: meetwaarde, foute uitvoering of ongeschikt materieel worden technisch opgelost. Daarna breng je installatie en documenten weer op dezelfde stand. Keuringsverslag, ondertekende plannen, meetgegevens en fabrikantdocumenten gaan in het dossier.
Drie voorbeelden voor de afbakening
De badkamer wordt volledig vernieuwd
Nieuwe leidingen, stopcontacten, verlichting en beschermingsmaatregelen neem je op als nieuwe werken. Documenteer ook welke voeding en welke bordtak de badkamer voeden. De elektricien controleert badkamerzones, bescherming, leidingen en equipotentiale verbindingen op basis van de werkelijke uitvoering. Andere ruimten worden niet automatisch mee gecontroleerd; gemeenschappelijke of beïnvloede eigenschappen horen er wel bij.
Een bestaande kring wordt hersteld
Vervang een defect toestel gelijkwaardig, noteer type en kenmerken en laat het veilige herstel controleren. Zodra ligging, leiding, beveiliging of functie veranderen, deelt de elektricien de werken opnieuw in. Het woord “herstelling” verbergt geen echte uitbreiding.
Het verdeelbord wordt vervangen
Een nieuw bord raakt veel gemeenschappelijke beveiligings- en toewijzingsgegevens. Vóór de demontage worden alle vertrekken eenduidig opgenomen. Na de werken kloppen etiketten, differentieelgroepen, fasen, leidingen en schema's met de uitgevoerde bezetting. Onbekende oude kringen worden vóór aansluiting opgehelderd, niet onder algemene namen verder gezet.
Lees ook: Tuinhuis, garage en onderverdeelbord op het schema.
Vragen voor het vooroverleg
- Welke delen worden nieuw, verplaatst, vervangen of ongewijzigd gelaten?
- Welke bestaande gegevens zijn aangetoond, welke moeten gemeten of geopend worden?
- Welke gemeenschappelijke beveiligings- of voedingspunten zijn betrokken?
- Is het werk een belangrijke wijziging of uitbreiding, en wie bevestigt dat?
- Is de installatie een oude installatie die na de wijziging een differentieelschakelaar aan het begin nodig heeft?
- Welke plannen, beschrijvingen, metingen en fabrikantdocumenten zijn nodig?
- Wanneer vinden controle en vrijgave van de documenten plaats in de planning?
In bewoonde woningen plan je ook veilige tussentoestanden. Onafgewerkte kringen blijven duidelijk buiten dienst en gelabeld. Tijdelijke voedingen worden vakkundig uitgevoerd en apart gedocumenteerd. Na elke fase noteer je welke delen al overeenkomen met het as-built plan en welke nog werkversie zijn.
Inspanning en kosten plannen
De kosten hangen af van opname, ontbrekende documentatie, aantal kringen, metingen, omvang van de werken en controleorganisme. Algemene prijsvorken online vervangen geen offerte. Vraag aparte posten voor opname, ontwerp, uitvoering, eerste keuring en eventuele herstelling; hoe je zulke offertes vergelijkt, lees je in Wat kost een elektriciteitsplan?.
Voor de plannen zelf geldt: eendraadschema en situatieplan teken je gratis in PlanElec Sketch. Verdeelkast en zelfcontroleverslag zitten in PlanElec Pro, per pand als locatiepas of met een abonnement; de actuele prijzen staan op de prijspagina.
Wat PlanElec bijdraagt bij renovaties
Teken de bestaande toestand en bevestigde wijzigingen in Sketch met dezelfde kringreferenties. Houd geplande en uitgevoerde werken uit elkaar, zodat de pdf-versie eenduidig blijft.
Welk hulpmiddel past, hangt af van wie de documenten opmaakt:
| Taak | PlanElec Sketch (gratis, in de browser) | PlanElec Pro (installateurs) |
|---|---|---|
| Bestaande en nieuwe delen tekenen als eendraadschema en situatieplan | ja | ja, verbonden met grondplan en topologie |
| Oud plan als afbeelding of pdf eronder leggen en kalibreren | ja, met gratis account | ja |
| Vóór de pdf tonen wat nog ontbreekt | „Documenten nakijken” | stappenlijst „Op weg naar je documenten” bij het exporteren |
| Verdeelkast plannen | nee | ja |
| AREI/RGIE-zelfcontroleverslag voor de ondersteunde regels | nee | ja, oriënterend |
| Installatiedossier met voorblad en documentenlijst | nee | ja |
Heb je verdeelkast of zelfcontroleverslag nodig, dan neem je de Sketch-tekening met „Overnemen in Pro” over in PlanElec Pro; die weg loopt alleen van Sketch naar Pro. In Pro draagt het project de aanlegperiode van de installatie, en de zelfcontrole toont bepaalde bevindingen aan bestaande delen volgens deel 8 als opmerking in plaats van als fout. Over de afwijking zelf beslist ze niet (wat de zelfcontrole nakijkt). De rollen zijn duidelijk: PlanElec levert de gestructureerde documentatie, de elektricien ontwerpt en voert uit, en het erkend organisme doet de officiële beoordeling.
Checklist voor renoveerders
Vóór de start:
- Is het werk een belangrijke wijziging of uitbreiding?
- Bestaande elektrische plannen en keuringsverslagen opgezocht?
- Oude installatie? Plan dan de differentieelschakelaar aan het begin in.
- Budget voor opname, documentatie en keuring voorzien?
- Elektricien vroeg betrokken?
Na de renovatie:
- Eendraadschema en situatieplan op de werkelijke toestand?
- Alle nieuwe kringen op het eendraadschema?
- Controleorganisme ingeschakeld?
- Verslag en vastgestelde gebreken met de elektricien afgehandeld?
Officiële bron
- FOD Economie: RGIE/AREI Boek 1, sinds 1 november 2026 versie 07
- Bijzonder relevant: afdeling 3.1.2, onderafdeling 4.2.4.3 b, onderafdeling 6.4.7.3, afdelingen 8.2.1 en 8.4.2 en afdeling 9.1.2.
Gerelateerde artikelen
- Oude elektriciteit in België: AREI Part 8 uitgelegd
- Wat kost een elektriciteitsplan? Kostenfactoren 2026
- Wat controleert de inspecteur bij de keuring?
- Elektrisch dossier bij woningverkoop
- Materiaallijst van een elektrische installatie opstellen
- Eendraadschema voor nieuwbouw: de AREI-checklist tot aan de keuring
Teken bestaande installatie en renovatie gratis in PlanElec Sketch →
Welke volgende stap past bij je opdracht?
- Voor je eigen documenten en kleine tekenopdrachten: Eendraadschema en situatieplan gratis in Sketch tekenen.
De tekening legt je gegevens vast. Onbekende gegevens van de bestaande installatie stem je af met een elektricien; de officiële keuring doet het erkende controleorganisme.
Documenten voor de keuring tekenen
PlanElec Sketch begint met de aansluiting en de hoofdbeveiliging, de rest teken je zelf. Resultaat: eendraadschema en situatieplan. De keuring zelf doet het erkende keuringsorganisme.
Fictief voorbeelddossier, zonder registratie te bekijken.