Renovatie en AREI: wanneer heb je nieuwe elektrische plannen nodig?

Wanneer leidt een renovatie tot nieuwe plannen en een keuring?

De elektrische omvang beslist, niet het woord “renovatie”. Een belangrijke wijziging of uitbreiding vraagt een bijgewerkt eendraadschema en situatieplan en ondergaat vóór ingebruikname een gelijkvormigheidscontrole. Die controle is beperkt tot de toegevoegde of gewijzigde delen; een ongewijzigd deel wordt alleen meegenomen voor de eigenschappen die door de wijziging veranderen (AREI/RGIE Boek 1 V06, onderafdeling 6.4.7.3). Een niet-belangrijke wijziging vraagt geen nieuw eendraadschema: een gedateerde en ondertekende bondige beschrijving volstaat, en het situatieplan toont de wijziging toch (onderafdeling 3.1.2.1 a).

Een lijst die elk verplaatst stopcontact automatisch als “belangrijk” of “niet belangrijk” indeelt, staat niet in het AREI. Leg de indeling daarom vóór de werken vast met je elektricien en vraag bij twijfel het controleorganisme.

Welk werk leidt tot wat?

Een praktische beslisroute

1. Is het werk zuiver niet-elektrisch? Schilderwerk of een nieuwe vloer verandert de elektrische installatie niet.
2. Wordt alleen een toestel gelijkwaardig vervangen? Documenteer de vervanging en controleer of eigenschappen en beveiligingsconcept gelijk blijven.
3. Komen er nieuwe leidingen, kringen, bronnen of een nieuw bord? Behandel het project als mogelijke belangrijke wijziging of uitbreiding tot de elektricien het heeft ingedeeld.
4. Veranderen spanning, aansluiting, aarding of beveiligingsketen? Dan reikt het effect verder dan het nieuwe onderdeel.
5. Welke bestaande delen zijn betrokken? Baken ze af op basis van kringen, bord en werkelijke leidingloop.

Een nieuwe onderverdeling, een extra kring voor laadpaal of warmtepomp, een nieuw verdeelbord of een gewijzigde aansluiting leg je daarom vroeg aan je elektricien voor. Een afdekplaat, lamp of schakelaar die zonder wijziging van de elektrische eigenschappen gelijkwaardig wordt vervangen, ligt dichter bij onderhoud.

Bestaat er een “contaminatieregel”?

Nee. Het populaire begrip beweert dat elke kleine wijziging het hele huis volgens het huidige reglement keuringsplichtig maakt. Zo staat het niet in Boek 1. De controle van een belangrijke wijziging omvat de gewijzigde en toegevoegde delen; een ongewijzigd deel wordt alleen gecontroleerd voor de eigenschappen die door de wijziging verschuiven (onderafdeling 6.4.7.3).

Eén regel met effect op de hele installatie bestaat wel, en ze geldt voor oude installaties: bij een belangrijke wijziging of uitbreiding van een oude huishoudelijke installatie zoals bedoeld in deel 8 beschermt minstens één differentieelschakelaar van ten hoogste 300 mA aan het begin de volledige installatie (onderafdeling 4.2.4.3 b). Neem die differentieelschakelaar mee in de planning van elke grotere renovatie van een woning met een oude installatie.

Baken het werk duidelijk af: noteer welke kringen, leidingdelen, beveiligingen en ruimten erbij betrokken zijn. Markeer bestaande delen, het nieuwe deel en gemeenschappelijke beveiligings- of voedingspunten. Die documentatie maakt de controleomvang begrijpelijk; wat het erkend organisme controleert, bepaalt het zelf.

Wat deel 8 werkelijk doet

Deel 8 bevat concrete afwijkingen voor bestaande delen, afhankelijk van de periode van uitvoering. Voor oude huishoudelijke installaties waarvan de uitvoering vóór 1 oktober 1981 begon, geldt afdeling 8.2.1; voor installaties die volgens het vroegere AREI werden gekeurd, afdeling 8.2.2. Elke afwijking heeft een precieze toepassing en vaak voorwaarden. Nieuwe of belangrijk gewijzigde delen ontwerp je volgens de huidige eisen.

Belangrijk voor de documenten: voor bestaande delen van oude installaties staat afdeling 8.2.1 nr. 7 een vereenvoudigd eendraadschema toe met adres, nominale spanning, doorsnede van de voedingskabel van het hoofdbord, aard en doorsnede van de vertrekken en de differentieel- en andere beveiligingen met hun kenmerken, en een vereenvoudigd situatieplan met stopcontacten, schakelaars, lichtpunten en vaste toestellen.

Noteer per bestaand deel de bouwperiode, bestaande keuringsverslagen, leiding- en beveiligingsgegevens en latere wijzigingen. Een woning uit de jaren 1960 bevat vaak onderdelen uit meerdere decennia. Het bouwjaar van de woning bewijst dus niet welke afwijking voor een bepaalde kring geldt.

Woning met bestaande plannen

Bestaan er een actueel eendraadschema en situatieplan:

1. Plannen bijwerken: nieuwe kringen en gewijzigde posities intekenen.
2. Oud en nieuw onderscheiden: gewijzigde en ongewijzigde delen herkenbaar maken.
3. Versie verhogen: nummer, versie en versiedatum aanpassen en de bijgewerkte plannen aan het erkend organisme voorleggen.

Woning zonder plannen

Veel oudere woningen hebben geen documenten. Dan geldt:

1. Nieuwe en belangrijk gewijzigde delen krijgen een volledig eendraadschema en situatieplan (onderafdeling 3.1.2.1 a).
2. Bestaande delen van vóór 1981 die op het schema staan, markeer je als “oude installatie”; voor die delen volstaat de vereenvoudigde set volgens afdeling 8.2.1 nr. 7.
3. Het dossier volgens afdeling 9.1.2 bevat de schema's en plannen van de installatie. Ontbreken ze bij het controlebezoek bij verkoop, dan noteert het erkend organisme dat als inbreuk; zijn korte beschrijving en ruwe schets vervangen geen eendraadschema (onderafdeling 8.4.2.2 d).

Wie toch renoveert, neemt de bestaande installatie dus het best meteen mee op. Die opname hoort als aparte post in de offerte.

Documentatie bij renovatie

Opnemen zonder gevaarlijke aannames

Begin met bestaande keuringsverslagen, plannen, facturen en etiketten en vergelijk ze met het echte bord. Voor de opname schakelt een vakman kringen gecontroleerd uit en volgt welke punten werkelijk uitvallen; werken aan spanningvoerende delen en in het bord horen in bekwame handen. Vermoede leidingtrajecten markeer je als vermoeden, niet als feit.

Maak een lijst per kring: code, gevoede ruimten, zichtbaar leidingtype en doorsnede, beveiliging, differentieelschakelaar, gekende dozen en vast aangesloten toestellen. Houd onbekende waarden gescheiden van bevestigde. Foto's leggen etiketten en toestand vast; meting en schema vervangen ze niet.

Verdeel de renovatie in werkpakketten

Scheid veiligheidsgebreken, noodzakelijke aanpassingen voor de nieuwe werken en gewenste comfortuitbreidingen. Zo zie je wat vóór ingebruikname geregeld moet zijn en wat later kan. Bekijk gemeenschappelijke punten eerst: hoofdbord, aarding, voeding en gedeelde differentieelschakelaars verbinden meerdere ruimten. Een nieuwe keukenleiding is ruimtelijk lokaal, maar raakt elektrisch het bord en zijn beveiligingsketen.

Documenteer per pakket de begintoestand, de geplande wijziging, de betrokken bestaande kenmerken en de eindtoestand. Leg de indeling als belangrijk of niet-belangrijk vast voor er gepleisterd wordt. Controleomvang, metingen en bereikbare controlepunten bepalen planning en afspraak.

Maak de uitgevoerde toestand

Neem geplande posities niet ongecontroleerd over in de eindversie. Vergelijk stopcontacten, schakelaars, lichtpunten, dozen en vaste toestellen ruimte per ruimte en koppel daarna elke kring aan beveiliging, kabelgegevens en bordpositie. Oude delen waarvan de uitvoering vóór 1 oktober 1981 begon, dragen op het eendraadschema de vermelding “oude installatie” wanneer ze worden weergegeven.

Schema's en plannen dragen nummer, versie en versiedatum. Een korte wijzigingsnotitie noemt de bewerkte ruimten of kringen. Bewaar eerdere goedgekeurde versies; ze tonen wanneer welk bestaand deel ontstond. De actuele plannen liggen ter plaatse klaar voor toezicht, controle, onderhoud, herstelling en verbouwing (onderafdeling 3.1.2.1 d).

Verslag en opmerkingen behandelen

Bezorg het erkend organisme de gevraagde plannen en documenten in leesbare vorm. Een vaststelling verdwijnt niet door een mooiere tekening: meetwaarde, foute uitvoering of ongeschikt materieel worden technisch opgelost. Daarna breng je installatie en documenten weer op dezelfde stand. Keuringsverslag, ondertekende plannen, meetgegevens en fabrikantdocumenten gaan in het dossier.

Drie voorbeelden voor de afbakening

De badkamer wordt volledig vernieuwd

Nieuwe leidingen, stopcontacten, verlichting en beschermingsmaatregelen neem je op als nieuwe werken. Documenteer ook welke voeding en welke bordtak de badkamer voeden. De elektricien controleert badkamerzones, bescherming, leidingen en equipotentiale verbindingen op basis van de werkelijke uitvoering. Andere ruimten worden niet automatisch mee gecontroleerd; gemeenschappelijke of beïnvloede eigenschappen horen er wel bij.

Een bestaande kring wordt hersteld

Vervang een defect toestel gelijkwaardig, noteer type en kenmerken en laat het veilige herstel controleren. Zodra ligging, leiding, beveiliging of functie veranderen, deelt de elektricien de werken opnieuw in. Het woord “herstelling” verbergt geen echte uitbreiding.

Het verdeelbord wordt vervangen

Een nieuw bord raakt veel gemeenschappelijke beveiligings- en toewijzingsgegevens. Vóór de demontage worden alle vertrekken eenduidig opgenomen. Na de werken kloppen etiketten, differentieelgroepen, fasen, leidingen en schema's met de uitgevoerde bezetting. Onbekende oude kringen worden vóór aansluiting opgehelderd, niet onder algemene namen verder gezet.

Vragen voor het vooroverleg

• Welke delen worden nieuw, verplaatst, vervangen of ongewijzigd gelaten?
• Welke bestaande gegevens zijn aangetoond, welke moeten gemeten of geopend worden?
• Welke gemeenschappelijke beveiligings- of voedingspunten zijn betrokken?
• Is het werk een belangrijke wijziging of uitbreiding, en wie bevestigt dat?
• Is de installatie een oude installatie die na de wijziging een differentieelschakelaar aan het begin nodig heeft?
• Welke plannen, beschrijvingen, metingen en fabrikantdocumenten zijn nodig?
• Wanneer vinden controle en vrijgave van de documenten plaats in de planning?

In bewoonde woningen plan je ook veilige tussentoestanden. Onafgewerkte kringen blijven duidelijk buiten dienst en gelabeld. Tijdelijke voedingen worden vakkundig uitgevoerd en apart gedocumenteerd. Na elke fase noteer je welke delen al overeenkomen met het as-built plan en welke nog werkversie zijn.

Inspanning en kosten plannen

De kosten hangen af van opname, ontbrekende documentatie, aantal kringen, metingen, omvang van de werken en controleorganisme. Algemene prijsvorken online vervangen geen offerte. Vraag aparte posten voor opname, ontwerp, uitvoering, eerste keuring en eventuele herstelling; hoe je zulke offertes vergelijkt, lees je in Wat kost een elektriciteitsplan?.

PlanElec kost in Early Access 0 EUR. Voor de periode na de start van de tarieven, die we tijdig vooraf aankondigen, zijn de tarieven gepubliceerd: Free blijft gratis, eenmalig gebruik kost 15 EUR per pand en Pro 29 EUR per maand, telkens exclusief btw.

Wat PlanElec bijdraagt bij renovaties

PlanElec verbindt grondplan, topologie, verdeelbord, eendraadschema en situatieplan in één project. Daarmee kun je:

• de bestaande installatie opnemen en documenteren;
• nieuwe kringen toevoegen en met de oriënterende AREI/RGIE-zelfcontrole toetsen aan de ondersteunde regels;
• oud en nieuw in hetzelfde model traceerbaar bijhouden;
• eendraadschema en situatieplan met uniforme codes als pdf exporteren.

Materiaallijst en werkdossier staan klaar als pilotfuncties met aangegeven grenzen. De rollen zijn duidelijk: PlanElec levert de gestructureerde documentatie, de elektricien ontwerpt en voert uit, en het erkend organisme doet de officiële beoordeling.

Checklist voor renoveerders

Vóór de start:

• Is het werk een belangrijke wijziging of uitbreiding?
• Bestaande elektrische plannen en keuringsverslagen opgezocht?
• Oude installatie? Plan dan de differentieelschakelaar aan het begin in.
• Budget voor opname, documentatie en keuring voorzien?
• Elektricien vroeg betrokken?

Na de renovatie:

• Eendraadschema en situatieplan op de werkelijke toestand?
• Alle nieuwe kringen op het eendraadschema?
• Controleorganisme ingeschakeld?
• Verslag en vastgestelde gebreken met de elektricien afgehandeld?

Officiële bron

• FOD Economie: RGIE/AREI Boek 1, versie 06
• Bijzonder relevant: afdeling 3.1.2, onderafdeling 4.2.4.3 b, onderafdeling 6.4.7.3, afdelingen 8.2.1 en 8.4.2 en afdeling 9.1.2.

Gerelateerde artikelen

• Oude elektriciteit in België: AREI Part 8 uitgelegd
• Wat kost een elektriciteitsplan? Kostenfactoren 2026
• Wat controleert de inspecteur bij de keuring?
• Elektrisch dossier bij woningverkoop

Documenteer de renovatietoestand in PlanElec →