Smart Home en AREI: Waar moet je op letten bij domotica?
Moet een smarthome-installatie aan het AREI voldoen? De vaste elektrische installatie wel. Wat mag, wat op het eendraadschema hoort en wat de keuring controleert.
AuteurStephan BehmHet AREI regelt smarthome-toestellen niet als aparte categorie, wel de vaste elektrische installatie waarin ze worden ingebouwd. Wifi-relais, slimme stekkers of DIN-railmodules mogen, zolang de installatie erachter aan de voorschriften voldoet en de modules geschikt zijn voor hun inbouw. DIN-railmodules en elke gewijzigde vaste bedrading horen op het eendraadschema en het situatieplan.
Wat mag?
Smarthome-toestellen zoals wifi-relais (Shelly, Sonoff), slimme tussenstekkers (TP-Link, Hue Smart Plug) of slimme lampen (Philips Hue, IKEA TRADFRI) kun je gebruiken zolang de vaste installatie klopt:
- Leidingen zijn correct gedimensioneerd en beveiligd.
- Automaten en differentieelschakelaars zijn aanwezig en correct aan de kringen toegewezen.
- De installatie is geaard.
- Vast ingebouwde modules dragen een CE-markering en worden gebruikt binnen de door de fabrikant verklaarde bestemming en installatievoorwaarden.
Een slim relais dat een verbruiker schakelt, is een bedieningsinrichting. Elektronische schakelingen zijn daarvoor uitdrukkelijk toegelaten als ze voldoen aan de toepasselijke normen of een gelijkwaardig veiligheidsniveau bieden (AREI onderafdeling 5.3.3.2.b). Zit het module in een inbouwdoos, dan moet die voldoende ruim zijn om de verbindingen gemakkelijk onder te brengen (onderafdeling 5.2.6.1).
DIN-railmodules in de verdeelkast
Een aparte categorie zijn DIN-railmodules zoals Shelly Pro, Shelly Pro 3EM of Sonoff-DIN-modules. Ze zitten rechtstreeks in de verdeelkast op de DIN-rail en maken dus deel uit van de vaste installatie.
Daarom verschijnen DIN-railmodules op het eendraadschema. Volgens AREI onderafdeling 3.1.2.2.a toont het eendraadschema onder meer differentieel- en overstroombeveiligingen, schakelaars en vaste machines en toestellen; volgens afdeling 9.1.2 hoort het schema bij het dossier van de installatie dat de eigenaar bewaart. Teken de modules er zoals elk ander module in de verdeelkast.
Overzicht: smarthome-types en AREI
| Smarthome-type | Inbouwplaats | Deel van de vaste installatie? | Op het eendraadschema? |
|---|---|---|---|
| Wifi-relais (Shelly 1, Sonoff) | Inbouwdoos achter de schakelaar | Ja, zodra het vast bedraad is | Ja, als de vaste bedrading wijzigt (bv. nulgeleider naar de schakelaar getrokken); anders ongewijzigd schema |
| Slimme tussenstekker | In bestaand stopcontact | Nee | Nee |
| Slimme lamp | In bestaande fitting | Nee | Nee |
| DIN-railmodule (Shelly Pro) | Verdeelkast | Ja | Ja |
| Slimme thermostaat (Nest, tado) | Wandmontage | Ja, als hij vast op 230 V is aangesloten | De voedende kring wel; toestellen op batterijen niet |
| Slim deurslot (batterij) | Deurkozijn | Nee | Nee |
Bedienen, schakelen en scheiden
Niet elke slimme functie heeft een klassieke wandschakelaar nodig. Bepalend zijn de functie van het toestel en de regels voor bedienen, schakelen, scheiden, noodbediening en onderhoud. Het slimme relais is de bedieningsinrichting van de verbruiker (5.3.3.2). Een app of cloudverbinding is geen scheidingsinrichting, tenzij product en kring daar uitdrukkelijk voor ontworpen zijn. De handleiding van de fabrikant en het vakkundige ontwerp van de vaste bedrading leggen dat vast.
Wat controleert de keuring?
Bij de gelijkvormigheidscontrole controleert het erkend organisme de elektrische installatie, niet de smarthome-logica:
- Bekabeling, beveiligingen en aarding worden gecontroleerd.
- DIN-railmodules moeten op het eendraadschema staan, relais in schakelaardozen wanneer de vaste bedrading ervoor gewijzigd werd.
- App, scènes en automatiseringsregels vallen buiten de keuring.
Smarthome-componenten documenteren met PlanElec
PlanElec documenteert DIN-railmodules in de verdeelkast samen met hun beveiligingen en kringen. Ondersteunde relais- en Shelly-kanalen plan je in de lichtsturing met een expliciete kabelvoorvertoning. Met een actief automatiseringsprofiel plan je kanalen, bedieningspunten en klemmen in het onderdeel Domotica en exporteer je kanaal- en klemmenplan als overdrachtsdossier. De AREI/RGIE-zelfcontrole controleert de elektrische kant; automatiseringslogica, cyberveiligheid en draadloze beschikbaarheid liggen bij fabrikant en integrator. Hoe bussystemen zoals KNX op het eendraadschema komen, lees je in Domotica en KNX in de elektrische installatie.
Officiële bronnen: FOD Economie: AREI Boek 1 V06 en Europese Commissie: CE-markering. CE is de verklaring van de fabrikant onder toepasselijk EU-recht; de conformiteit van de Belgische installatie beoordeelt de keuring.
Gerelateerde artikels:
- Eigen stroomkring: welke toestellen hebben er een nodig?
- De 10 meest voorkomende AREI-overtredingen
- AREI-reglementen 2026: wat is er veranderd?
Plan je smart home met nette elektrische documentatie. Start gratis