Welke kabels mag ik gebruiken in de badkamer? (AREI-volumes)
XVB of VOB in buis, zonder metalen elementen: welke leidingen in badkamervolumes 0, 1 en 2 mogen, hoe je ze legt en welke differentieelschakelaar de badkamer nodig heeft.
AuteurStephan BehmWelke kabels in de badkamer toegelaten zijn
In de badkamer leg je leidingen zonder metalen elementen: typisch een XVB-kabel of geïsoleerde enkeldraden (VOB) in een elektrische installatiebuis. Gewapende kabels en stalen buizen zijn verboden in de badkamer en tot 5 cm diep in haar wanden. In volumes 1 en 2 liggen alleen leidingen die toestellen in volumes 0, 1 en 2 voeden; in volume 0 alleen de leidingen van de daar toegelaten ZLVS-toestellen. Alle badkamerkringen zijn beschermd door een differentieelschakelaar met hoge of zeer hoge gevoeligheid buiten de badkamer. Zo regelt AREI Boek 1 het in hoofdstuk 7.1.
Volumes 0, 1 en 2
Het AREI spreekt van volumes (in de praktijk vaak zones genoemd). Ze hangen af van een bad of een douche (onderafdeling 7.1.3.2).
| Volume | Bad | Douche | Wat er toegelaten is |
|---|---|---|---|
| Volume 0 | binnenkant van het bad | Douchebak van minstens 10 cm diep: binnenkant tot 10 cm boven de bodem. Anders: tot 10 cm boven de vloer binnen 1,20 m rond elk vast wateruitlaatpunt | Alleen vaste, permanent aangesloten toestellen op ZLVS (bron buiten volumes 0 en 1), maximaal 12 V wisselspanning; geen stopcontacten, geen aftakdozen |
| Volume 1 | boven het bad tot 2,25 m (of tot het hogere vaste wateruitlaatpunt), inclusief de ruimte onder het bad | binnen 1,20 m rond elk vast wateruitlaatpunt, tot 2,25 m of tot het hogere uitlaatpunt | ZLVS-toestellen, ZLVS-stopcontacten en ZLVS-bedieningsorganen; laagspanningstoestellen alleen permanent aangesloten en door de fabrikant geschikt verklaard voor volume 1 |
| Volume 2 | 0,60 m rond volume 1 | niet bepaald | Vaste toestellen, schakelaars, ZLVS-stopcontacten; 230 V-stopcontacten alleen achter een differentieelschakelaar met zeer hoge gevoeligheid (≤ 10 mA) of elk afzonderlijk via een scheidingstransformator tot 100 W |
| Buiten de volumes | rest van de ruimte | rest van de ruimte | Algemene regels van Boek 1 |
Vaste wanden kunnen de volumes begrenzen; de figuren staan in onderafdelingen 7.1.3.3 en 7.1.3.4. De vereiste waterbestendigheid volgt uit tabel 7.3: volume 0 vraagt uitwendige invloed AD7 (minstens IPX7), volumes 1 en 2 AD4 (minstens IPX4). Uitzondering volgens de voetnoot bij tabel 7.3: stopcontacten op laagspanning in volume 2 en buiten de volumes mogen beschermingsgraad IPXX hebben. De maximale ZLVS-spanningen staan in tabellen 7.1 en 7.2. De toestelregels per volume staan in onderafdeling 7.1.5.2, punten b tot d. Verdeelborden zijn verboden in volumes 0, 1 en 2, net als materieel dat andere ruimten voedt of beschermt.
Kabeltypes per volume
| Leiding | Volume 0 | Volumes 1 en 2 | Buiten de volumes |
|---|---|---|---|
| XVB-kabel | alleen voor toestellen in volume 0, ingebouwd in vaste wanden | ja, als hij toestellen in volume 0, 1 of 2 voedt | ja |
| VOB / H07V-U in buis | alleen voor toestellen in volume 0, in buis in vaste wanden | ja, als hij toestellen in volume 0, 1 of 2 voedt | ja |
| Enkeldraden zonder buis | nee | nee | nee |
| Gewapende kabel, stalen buis | nee | nee | nee in de ruimte en tot 5 cm diep in haar wanden |
Voor volumes 1 en 2 laat onderafdeling 7.1.5.2 punt e vier plaatsingswijzen toe: in buizen ingebouwd in vaste wanden (5.2.9.3), in open lucht of in opbouw (5.2.9.5), in bouwkundige holten (5.2.9.9) en ingebouwd zonder buis (5.2.9.10). ZLVS-leidingen in volumes 0, 1 en 2 krijgen, ongeacht de plaatsingswijze, de beschermingswijze door isolatie volgens 4.2.5.4 punt a.
Waar je bij de buis op let
- Brandgedrag van de buis: een installatiebuis die bijdraagt tot vlamvoortplanting gebruik je alleen als ze minstens 3 cm diep in onbrandbaar materiaal ingebouwd is (5.2.7.4 en 5.2.9.3 punt f). In holle wanden en verlaagde plafonds heb je dus een buis nodig die niet bijdraagt tot vlamvoortplanting. Welke eigenschap jouw voorbedrade buis (Preflex) heeft, staat op de buis en in de technische fiche.
- Geen losse enkeldraden: geleiders met alleen basisisolatie, zoals VOB, gaan nooit zonder buis in een wand of holte (5.2.9.9 en 5.2.9.10).
- Kabels in bundels: gebundeld gelegde geleiders en kabels hebben minstens eigenschap F2 of brandklasse Cca nodig, afzonderlijk gelegde minstens F1 of Eca (5.2.7.2 en 5.2.7.3).
- Doorgaande leidingen: een leiding die alleen door de badkamer naar een andere ruimte loopt, hoort niet in volumes 1 en 2. Leg ze buiten de volumes.
Doorsnede en beveiliging
Voor de badkamer gelden dezelfde maxima als in de rest van de woning (tabel 4.11 in onderafdeling 4.4.1.4):
| Gebruik | Doorsnede | Max. automaat |
|---|---|---|
| Verlichting | 1,5 mm² | 16 A |
| Stopcontacten | 2,5 mm² | 20 A |
| Wasmachine, droogkast (eigen kring) | 2,5 mm² | 20 A |
| Elektrische vloer- of wandverwarming | volgens vermogen | volgens tabel 4.11 |
| Doorstromer, grote boiler | volgens vermogen en fabrikant | volgens tabel 4.11 |
Toestellen met vaste standplaats vanaf 2600 W krijgen een eigen kring (5.2.1.2). In vaste wanden ingebouwde verwarmingselementen zijn buiten volume 0 toegelaten als ze afgedekt zijn met een metalen rooster dat verbonden is met de bijkomende equipotentiaalverbinding (7.1.4.5).
Differentieelschakelaar voor elke badkamerkring
Onderafdeling 7.1.4.3 eist voor alle kringen die de badkamer voeden één of meer differentieelschakelaars met hoge of zeer hoge gevoeligheid, in de praktijk 30 mA. Alleen eindkringen op ZLVS, met veiligheidsscheiding of van een veiligheidsinstallatie zijn uitgezonderd. Dat geldt evengoed voor verlichting, stopcontacten en vast aangesloten toestellen.
Twee details zijn doorslaggevend:
- De differentieelschakelaar zit buiten de badkamer.
- In huishoudelijke installaties staat hij stroomafwaarts van de differentieelschakelaar aan het begin van de installatie. De hoofddifferentieel alleen volstaat niet voor de badkamer.
Dezelfde 30 mA-schakelaar mag ook kringen van andere ruimten beschermen.
Bijkomende equipotentiaalverbinding
Onderafdeling 7.1.4.4 eist in de badkamer een bijkomende equipotentiaalverbinding: ze verbindt plaatselijk de massa's van het elektrisch materieel met de gelijktijdig aanraakbare vreemde geleidende delen, zoals metalen water- en verwarmingsleidingen, een metalen bad of een metalen afvoer. Uitgezonderd zijn ZLVS-materieel, kunststofleidingen, radiatoren op kunststofleidingen en materieel van klasse II.
Zo helpt PlanElec bij de badkamer
Wijs in PlanElec de toestellen in de badkamer hun volume toe. De AREI/RGIE-zelfcontrole meldt dan badkamerkringen zonder 30 mA-differentieel en materieel dat in volume 0, 1 of 2 niet toegelaten is, bijvoorbeeld een netstopcontact of netschakelaar in volume 1. Kabeltype, buis en plaatsingswijze kies je volgens de regels hierboven. De keuring van de installatie doet het erkende controleorganisme. Welke regels de zelfcontrole dekt, lees je in wat controleert de zelfcontrole.
Officiële bron: AREI Boek 1, versie 06, hoofdstuk 7.1 en onderafdelingen 4.4.1.4, 5.2.7.2 tot 5.2.7.4 en 5.2.9.