Eendraadschema op papier, in Excel of met software?
Mag je je eendraadschema met de hand of in Excel maken? Wat het AREI vraagt, waar papier, Excel en CAD tekortschieten en wanneer een tekentool loont.
Ja, je mag een eendraadschema met de hand, in Excel of in eender welk tekenprogramma maken: het AREI legt de inhoud en de aanduiding vast, niet het programma. Papier volstaat voor een kleine installatie die weinig verandert. Een tool loont zodra er meerdere kringen, verdiepingen of latere wijzigingen bij komen, want dan moet je eendraadschema en situatieplan bij elke wijziging met de hand op elkaar afstemmen. Precies die afstemming neemt een tool je uit handen: in PlanElec Sketch teken je schema en plan gratis met dezelfde aanduidingen; PlanElec Pro is een nieuwe generatie elektrische documentatie, waarin beide plannen uit één project ontstaan en een zelfcontrole met 59 gepubliceerde controles toont waar gegevens ontbreken of een ondersteunde AREI-regel geschonden is.
Voor wie Sketch, voor wie Pro?
| Je taak | Je werkwijze |
|---|---|
| Eigenaar, doe-het-zelver of zelfstandige: eendraadschema en situatieplan tekenen voor keuring, verkoop of kleine opdracht | PlanElec Sketch: gratis in de browser; geen verdeelkast, geen zelfcontroleverslag |
| Elektrobedrijf, studiebureau, integrator of PV-installateur: verdeelkast, zelfcontrole, dossier, PV, KNX of team | PlanElec Pro: locatiepas per pand of abonnement voor doorlopende projecten en teamwerk |
| Beginnen met de tekening en later de hele installatie plannen | Sketch → Overnemen in Pro; de overdracht loopt alleen van Sketch naar Pro |

PlanElec biedt twee van de vijf vergeleken werkwijzen aan: Sketch gratis, Pro betalend. Hoe we nagekeken hebben, staat onder ‘Bronnen en stand’.
Kort gezegd
- Alle werkwijzen zijn toegelaten. Het AREI vraagt aanduiding, minimale inhoud en symbolen, geen bepaald programma.
- Papier past bij een kleine installatie met weinig kringen en voor de korte beschrijving van een niet-belangrijke wijziging.
- Excel, Word en CAD maken het document leesbaar, maar kennen geen kringen: de afstemming tussen schema en situatieplan doe je nog altijd zelf.
- PlanElec Sketch tekent schema en plan gratis met dezelfde aanduidingen en toestellen en levert een pdf met titelblok en legende; een regelcontrole doet het niet.
- PlanElec Pro beheert de hele installatie als één project: grondplan, stroomkringen en verdeelkast, met daaruit schema, plan, zelfcontrolerapport en dossier, voor bedrijven en teams.
Papier, Excel, CAD of PlanElec: vergelijkingstabel
| Criterium | Papier | Excel of Word | CAD of Visio | PlanElec Sketch | PlanElec Pro |
|---|---|---|---|---|---|
| Kosten | Papier en tijd | Bestaande licentie | Licentie van het programma | 0 EUR, ook zonder account | Locatiepas 15 EUR per pand of abonnement vanaf 29 EUR per maand |
| Inwerken | Geen | Beperkt, symbolen maak je zelf | Groot, zonder kant-en-klare AREI-bibliotheek | Beperkt: bouwstenen en sjablonen | Meer: grondplan, kringen en verdeelkast in één project |
| Symbolen volgens tabel 2.23 | Met de hand tekenen | Als afbeelding of vorm invoegen | Eigen bibliotheek aanleggen | Symbolenbibliotheek, legende in de pdf | Symbolencatalogus met legende |
| Aanduiding letter en nummer | Met de hand | Met de hand | Met de hand | Kringletters doorlopend | Uit de topologie |
| Schema en situatieplan afstemmen | Twee bladen, met de hand | Twee bestanden, met de hand | Twee tekeningen, met de hand | Toestellen uit het schema op het plan zetten | Eén project, beide plannen volgen |
| Latere wijziging | Opnieuw tekenen of verbeteren | Elke weergave apart bijwerken | Elke tekening apart bijwerken | In het schema wijzigen, nieuwe toestellen op het plan zetten | Eén keer in het project wijzigen |
| Controle | Geen | Geen | Geen | ‘Documenten nakijken’: ontbrekende gegevens, geen regelcontrole | Oriënterende AREI/RGIE-zelfcontrole van de ondersteunde regels |
| Verdeelkast | Met de hand | Met de hand | Met de hand | Niet inbegrepen | Verdeelkastplanning |
| Zonder internet | Altijd | Desktopprogramma's wel | Desktopprogramma's wel | Bij verbindingsverlies verder tekenen; cloud en overdracht naar Pro hebben netwerk nodig | Pilot: eerder geopend project verder bewerken; export, uploads en AI hebben netwerk nodig |
| Gegevens meenemen | Origineel en scan | Eigen bestand | Eigen bestand | Pdf, SVG, materiaallijst als CSV, tekening ‘Bewaren als bestand’ | Pdf, lijsten als pdf en CSV (pilot) |
De officiële keuring doet in alle vijf gevallen het erkende organisme. Andere programma's voor eendraadschema's zet ons marktoverzicht naast elkaar.
Wat vraagt het AREI van eendraadschema en situatieplan?
Het AREI legt inhoud, aanduiding en leesbaarheid vast, niet het programma. De eisen uit Boek 1 voor huishoudelijke installaties:
| Eis | Vindplaats |
|---|---|
| Schema's, plannen en documenten vermelden ondubbelzinnig nummer, versie en datum van de versie | Afdeling 3.1.2 |
| Voor nieuwe installaties en belangrijke wijzigingen of uitbreidingen maakt de verantwoordelijke voor de uitvoering eendraadschema's en situatieplannen | Onderafdeling 3.1.2.1, punt a |
| Naam, hoedanigheid en eventueel btw-nummer van die verantwoordelijke en het adres van de installatie staan op schema en plan | Onderafdeling 3.1.2.1, punt a |
| Elke kring krijgt een hoofdletter, lichtpunten, contactdozen en bedieningen een volgnummer; het situatieplan gebruikt dezelfde aanduiding | Onderafdeling 3.1.2.1, punt a |
| De spanning en de aard van de stroom staan op het eendraadschema | Onderafdeling 3.1.2.1, punt a |
| Symbolen volgens tabel 2.23; staat een symbool er niet in, dan mag elk ondubbelzinnig symbool dat in de legende is verklaard | Hoofdstuk 2.13, onderafdeling 3.1.2.1, punt a |
| Het schema vermeldt minstens kabeltype, doorsnede en aantal geleiders, plaatsingswijze, type en kenmerken van differentieel- en overstroombeveiligingen, schakelaars, dozen, contactdozen, lichtpunten, vaste toestellen en bronnen | Onderafdeling 3.1.2.2, punt a |
| Schema's en plannen worden bijgewerkt en ter plaatse beschikbaar gehouden | Onderafdeling 3.1.2.1, punt d |
| De eigenaar bewaart het dossier met eendraadschema, situatieplan en keuringsverslag in twee exemplaren | Afdeling 9.1.2 |
Een plan dat aan deze punten voldoet, is toegelaten, ongeacht waarmee het gemaakt is. Stelt de keuring de conformiteit vast, dan ondertekenen en dateren de verantwoordelijke voor de uitvoering en het erkend organisme schema en plan (onderafdeling 3.1.2.1, punt a).
Mag een eendraadschema met de hand getekend zijn?
Ja. Op papier begin je zonder inwerken, en voor een kleine installatie met weinig kringen is een net handplan een volwaardig document. De grenzen tonen zich bij de eerste wijziging: een extra contactdoos verschuift de volgnummers in de kring, en je moet schema en situatieplan allebei met de hand bijwerken. Doorstreepte verbeteringen en moeilijk leesbaar handschrift maken het plan voor de keurder lastiger te controleren. Symbolen uit tabel 2.23 eenvormig tekenen kost tijd; elk afwijkend symbool hoort in de legende.
Mag ik mijn eendraadschema in Excel of Word maken?
Ja. Excel brengt orde in lijsten en Word in titelblok en legende, maar geen van beide kent elektrische verbanden. Symbolen voeg je in als afbeelding of bouw je na met vormen. De opbouw met hoofdschakelaar, differentieelschakelaars, automaten en verbruikers zet je met de hand en pas je bij elke wijziging aan. Grotere schema's passen niet op een A4, en pagina-einden zet je zelf.
Vooral controleert een spreadsheet niets: of er te veel kringen achter één differentieelschakelaar hangen of de doorsnede bij de beveiliging past, toont geen enkele cel. Het situatieplan teken je in een tweede bestand, en de aanduidingen hou je zelf gelijk.
En met AutoCAD, Visio of een ander tekenprogramma?
Een algemeen CAD- of diagramprogramma tekent netjes en op schaal, ook het grondplan. Voor het eendraadschema volgens het AREI leg je wel een bibliotheek aan met de symbolen uit tabel 2.23, als je er nog geen hebt, en ken je letters en nummers zelf toe. Schema en situatieplan zijn twee tekeningen zonder gedeelde gegevens. Voor studiebureaus die toch al in CAD werken is dat een haalbare weg; voor af en toe een schema is het inwerken groot.
Wat ontbreekt vaak op zelfgetekende schema's?
Deze punten vraagt het AREI uitdrukkelijk. Ze ontbreken snel als geen enkele tool ernaar vraagt. Kijk ze na vóór de keuring, waarmee je ook tekent:
| Controlepunt | Vindplaats | Waaraan je het herkent |
|---|---|---|
| Nummer, versie en datum van de versie | Afdeling 3.1.2 | Titelblok op schema en plan ingevuld, nieuwe versie na elke wijziging |
| Verantwoordelijke voor de uitvoering en adres van de installatie | 3.1.2.1, punt a | Naam, hoedanigheid, btw-nummer indien van toepassing, adres op beide plannen |
| Spanning en aard van de stroom | 3.1.2.1, punt a | Vermelding op het eendraadschema |
| Dezelfde aanduiding in schema en plan | 3.1.2.1, punt a | Elk punt op het situatieplan draagt letter en nummer uit het schema |
| Leidingen volledig beschreven | 3.1.2.2, punt a | Type, doorsnede, aantal geleiders en plaatsingswijze per kring |
| Beveiligingen volledig beschreven | 3.1.2.2, punt a | Type en kenmerken van elke differentieelschakelaar en automaat |
| Symbolen en legende | Hoofdstuk 2.13, 3.1.2.1, punt a | Symbolen uit tabel 2.23, alle andere verklaard in de legende |
| Wijzigingen op het situatieplan | 3.1.2.1, punt a | Het plan toont altijd de bestaande ligging van alle onderdelen |
| Oude delen | 3.1.2.1, punt a | Delen waarvan de uitvoering vóór 1 oktober 1981 begon, dragen de vermelding “oude installatie” |
In PlanElec Sketch meldt Documenten nakijken een deel van deze lacunes, zoals lege velden in het titelblok, een ontbrekend erkend organisme, kringen zonder beveiliging en toestellen in het schema zonder plaats op het situatieplan. Dat is een hulp voor volledigheid; de pdf kun je toch maken, en een uitspraak over de keuring is het niet.
Welke vragen beslissen over de tool?
| Vraag | Als ja | Als nee |
|---|---|---|
| Teken je meer dan één schema per jaar? | Een tool spaart je het telkens opnieuw opbouwen van symbolen en titelblok | Papier of Sketch voor dat ene geval |
| Verandert de installatie nog (uitbreiding, PV, laadpunt)? | Een tool met gedeelde toestellen in schema en plan, zodat beide plannen actueel blijven | Een net handplan volstaat |
| Moeten anderen het plan lezen of verderzetten (elektricien, keurder, koper)? | Een leesbare pdf met legende en titelblok | Origineel en kopie voor het dossier |
| Heb je verdeelkast, zelfcontroleverslag of een dossier nodig? | PlanElec Pro | PlanElec Sketch of papier |
| Werk je in team of aan veel panden? | PlanElec Pro met abonnement | Locatiepas per pand of Sketch |
Wat doet PlanElec anders?
PlanElec heeft twee omgevingen: Sketch voor eendraadschema en situatieplan, Pro voor de volledige planning met verdeelkast en zelfcontrole.
PlanElec Sketch: schema en plan gratis tekenen
In PlanElec Sketch zet je voeding, meter, beveiligingen, kringen, kabels en verbruikers als bouwstenen; de kringletters kent Sketch doorlopend toe. Op het situatieplan sleep je de toestellen uit het eendraadschema op het grondplan, ook over meerdere verdiepingen. Je tekent zonder limiet op kringen, symbolen of pagina's. De pdf maak je in A4 of A3 met voorblad, titelblok en legende, schema en plan ook als SVG; een voorbeeld-pdf toont het resultaat. Zonder account draagt de pdf een logowatermerk, met een gratis account niet. Trikker-bestanden (.trik) open je rechtstreeks in Sketch.
Teken je als eigenaar zelf, stem schema en plan dan vóór uitvoering en keuring af met een elektricien. Volgens onderafdeling 3.1.2.1, punt a maakt de verantwoordelijke voor de uitvoering van het werk de plannen.
PlanElec Pro: één project, twee plannen
In PlanElec Pro plaats je toestellen op het grondplan en verbind je ze met kring, beveiliging en leiding. Uit die topologie bouwt Pro het eendraadschema op met hoofdschakelaar, differentieelschakelaars, automaten en verbruikers; het situatieplan gebruikt dezelfde toestellen en aanduidingen. Voeg je een kring toe, dan volgen beide plannen. Een tekening uit Sketch haal je met Overnemen in Pro naar Pro; een Pro-project gaat niet terug naar Sketch. Meer daarover in Eendraadschema maken en Situatieplan tekenen.
Zelfcontrole in plaats van buikgevoel (Pro)
De AREI/RGIE-zelfcontrole in Pro toetst de projectgegevens aan een gedocumenteerd deel van Boek 1, versie 07 (van toepassing sinds 1 november 2026; ze schaft alleen de verzegeling van de differentieelschakelaar aan het begin van de installatie af). Het verslag vermeldt de versie die op de datum geldt. Een selectie:
| Controle | Vindplaats |
|---|---|
| Differentieelschakelaar van hoogstens 300 mA aan de voeding | AREI 4.2.4.3 |
| Hoogstens 8 eindkringen per differentieelschakelaar tot 30 mA | AREI 4.2.4.3.b |
| Differentieelschakelaar tot 30 mA voor kringen met contactdozen | AREI 4.2.4.3.b |
| Hoofdschakelaar van minstens 40 A in huishoudelijke installaties | AREI 5.3.5.1.b |
| Beveiliging passend bij de doorsnede van de geleider | AREI 4.4.1.4, tabel 4.11 |
| Spanningsval uit de kabellengte (richtwaarden 3 % / 5 %) | AREI 5.2.5 |
| Differentieelschakelaar tot 30 mA voor ruimtes met bad of douche | AREI 7.1.4.3 |
| Hoogstens 8 enkelvoudige of meervoudige contactdozen per eindkring | AREI 5.3.5.2.b |
Een foutloze run betekent: de ondersteunde regels vinden in je gegevens geen fout. Metingen, omstandigheden ter plaatse en niet-gemodelleerde regels controleer je als vakman; de keuring doet het erkend organisme. Welke regels erin zitten, toont Wat controleert de zelfcontrole.
Documenten die bij elkaar passen (Pro)
Pro exporteert eendraadschema en situatieplan als pdf met titelblok, daarbij het oriënterende zelfcontroleverslag en een samen te stellen installatiedossier met voorblad, inhoudstafel en paginanummering. Installateursgegevens en logo staan op alle documenten. Nummer, versie en datum hou je bij voor elke nieuwe versie.


Kan ik mijn gegevens later meenemen?
Een papieren plan is van jou, zolang je het origineel en een kopie bewaart; het AREI vraagt het dossier in twee exemplaren (afdeling 9.1.2). Excel-, Word- en CAD-bestanden staan bij jou, maar je kunt ze maar bewerken zolang je het programma hebt.
In PlanElec Sketch blijft een tekening zonder account in je browser. Wis je de browsergegevens, dan is ze weg; bewaar ze daarom met Bewaren als bestand. Met een gratis account staat ze ook in je account. Eruit komen pdf, SVG en de materiaallijst als CSV. In PlanElec Pro exporteer je pdf's, kring-, materiaal- en kabellijsten als pdf en CSV (pilot). Wat bij elke tool blijft: de ondertekende pdf of het papier in het dossier is het document dat telt.
Werkt het zonder internet?
Papier altijd, desktopprogramma's ook. PlanElec Sketch draait in de browser: valt de verbinding weg, dan teken je verder en blijft de tekening in de browser; cloud en overdracht naar Pro werken weer zodra je online bent. Trikker-bestanden open je alleen met verbinding, omdat de PlanElec-server ze omzet. In PlanElec Pro bewerk je een eerder online geopend project als pilot ook zonder netwerk verder; export, uploads en AI-functies hebben internet nodig. Details staan in PlanElec offline gebruiken.
Wat kost een tool voor het eendraadschema?
Papier en Excel kosten geen geld, wel tijd bij elke wijziging. PlanElec Sketch kost niets: tekenen en pdf zijn gratis, ook zonder account. Voor elektriciens en ontwerpers geldt één tarief in Sketch en Pro: het abonnement kost 29 EUR per maand of 290 EUR per jaar met drie bewerkingsplaatsen, elke extra plaats 12 EUR per maand; de locatiepas ontgrendelt één pand voor 15 EUR eenmalig en geldt twaalf maanden. Vanaf 20 locaties per jaar is het jaarabonnement van 290 EUR goedkoper dan locatiepassen van 15 EUR, zonder extra plaatsen. Dat zijn eindprijzen; PlanElec rekent geen btw aan (vrijstellingsregeling kleine ondernemingen). Alle details staan op de prijspagina. Vakkundige controle en keuring betaal je los van de tool. Hoe zelf tekenen en een elektricien inschakelen verschillen, toont de kostenvergelijking.
Testopdracht: één verdieping van papier naar Sketch overzetten
Of een tool voor jou loont, zie je aan een bestaand plan:
- Neem het papieren schema van één verdieping met het situatieplan.
- Open PlanElec Sketch, kies Documenten voor de keuring tekenen en neem voeding, beveiligingen en kringen over.
- Zet de toestellen uit het schema op het situatieplan en vergelijk letters en nummers met het origineel.
- Open Documenten nakijken en bekijk welke gegevens ontbreken.
- Wijzig een kring, bijvoorbeeld een extra contactdoos, en vergelijk wat je op papier had moeten bijwerken.
Vind je bij het overzetten verschillen tussen schema en plan, dan was de oefening al nuttig, waarmee je ook verder werkt.
Wanneer volstaat papier?
Voor een kleine, niet-belangrijke wijziging volstaat volgens onderafdeling 3.1.2.1, punt a een korte, gedateerde en ondertekende beschrijving in plaats van een nieuw eendraadschema; de wijziging komt wel op het situatieplan. Ook een klein plan met weinig kringen teken je netjes met de hand, als aanduidingen, symbolen, legende en titelgegevens kloppen. Zodra de installatie groeit of verandert, spaart een tool waarin schema en plan dezelfde toestellen delen je de dubbele afstemming.
Veelgestelde vragen
Welke symbolen moet ik gebruiken in het eendraadschema?
De symbolen uit tabel 2.23 in hoofdstuk 2.13 van het AREI. Staat een symbool er niet in, dan mag je elk ondubbelzinnig symbool gebruiken dat je in de legende verklaart (onderafdeling 3.1.2.1, punt a). Een overzicht vind je in AREI-symbolen.
Wie moet het eendraadschema maken en ondertekenen?
De verantwoordelijke voor de uitvoering van het werk maakt eendraadschema en situatieplan, met naam, hoedanigheid, eventueel btw-nummer en het adres van de installatie. Wordt de conformiteit vastgesteld, dan ondertekenen en dateren hij en het erkend organisme beide plannen (onderafdeling 3.1.2.1, punt a).
Moet ik bij een kleine wijziging een nieuw schema tekenen?
Nee, als de wijziging niet belangrijk is. Dan volstaat een korte beschrijving met naam, hoedanigheid en adres van de verantwoordelijke, gedateerd en ondertekend. Het situatieplan werk je wel bij (onderafdeling 3.1.2.1, punt a).
Let de keurder op het programma waarmee ik getekend heb?
Het AREI noemt geen programma. Wat telt zijn inhoud, aanduiding, symbolen en dat schema en plan bij de installatie passen. Een gratis tool is daarvoor even geschikt als een handplan.
Hoeveel exemplaren moet ik bewaren?
De eigenaar heeft het dossier in twee exemplaren: eendraadschema, situatieplan, keuringsverslag en eventueel de beschrijvingen van niet-belangrijke wijzigingen (afdeling 9.1.2).
Wat kost software voor een eendraadschema?
Van 0 EUR tot een abonnement. PlanElec Sketch is gratis; PlanElec Pro kost 15 EUR per pand of 29 EUR per maand. Prijzen van andere programma's vergelijkt het marktoverzicht.
Bronnen en stand
De AREI-uitspraken hebben we nagekeken in de tekst van Boek 1 (stand 16 november 2026, versie 07, van toepassing sinds 1 november 2026). Over papier, Excel, Word en algemene tekenprogramma's noemen we alleen eigenschappen van de werkwijze, geen producten en geen prijzen. De gegevens over PlanElec komen uit de gedocumenteerde productomvang en de hulp. Een fout gezien? Mail naar info@planelec.be.
- FOD Economie: officiële AREI-boeken, Boek 1: afdeling 3.1.2, onderafdelingen 3.1.2.1 en 3.1.2.2, hoofdstuk 2.13 met tabel 2.23, afdeling 9.1.2; nagekeken op 16 november 2026. Versie 07 geldt sinds 1 november 2026 en wijzigt geen van deze plaatsen.
- PlanElec: prijspagina, Wat controleert de zelfcontrole, Documenten exporteren, PlanElec offline gebruiken; stand 16 november 2026.
Verder lezen
- PlanElec Sketch: gratis eendraadschema tekenen
- Eendraadschema-software in België vergeleken
- Trikker, PlanElec Sketch of PlanElec Pro
- Kostenvergelijking: zelf tekenen of een elektricien inschakelen
- Wat je met PlanElec kunt doen, van grondplan tot installatiedossier
Welke volgende stap past bij je opdracht?
Zet één verdieping van je papieren plan over naar Sketch en open Documenten nakijken: de lijst toont wat er nog ontbreekt.
- Schema en plan tekenen: Eendraadschema en situatieplan gratis in Sketch tekenen, zonder account, ook vanuit een Trikker-bestand.
- Installatie ontwerpen en documenteren: PlanElec Pro bekijken · Pro 1 maand proberen en tarieven vergelijken.
Pro 1 maand proberen: voor één persoon, 0 EUR, zonder betaalgegevens en zonder automatische overgang naar een abonnement; de proef bevat exports zonder afdekvlakken. Je hebt een bevestigd account nodig. Met een geldig btw-nummer start je meteen; zonder btw-nummer vraag je goedkeuring aan.
Meteen zelf tekenen
Open PlanElec Sketch in je browser en teken je eendraadschema en situatieplan. Tekenen is gratis en je hoeft niets te installeren.
Fictief voorbeelddossier, zonder registratie te bekijken.